Pramāṇa · Search · About · API

Nighantu 72.17.7

Nighaṇṭunirvacana 72.17.7

Language
Sanskrit

72.17.7

(32) vṛtratūrye| vṛtraśabdo meghanāma, atrāsuraḥ śatruvacanaḥ| meghanāmasu vyākhyātaḥ (60 pṛ0) 'turi gatitvarārhiṃsayoḥ (di0 ā0) añnyāditvāt (u0 4, 108)'| vṛtratūryate'nenāsmin cā| "indro vṛṇīta vṛtratūrye"—"yūyamindramavṛṇīdhvaṃ vṛtratūrye"—iti nigamau|| (33) pṛkṣe | 'pṛcī samparke (ru0 pa0)'| pluvṛścikṛtyuṣibhyaḥ kit (u0 3, 62)'—itibāhulakāt sapratyayo bhavati | sampṛcyante'smin parasparaṃ yoddhāraḥ | nigamo'nveṣaṇīyaḥ || (34) āṇau | 'aṇa raṇa kvaṇa śabdārthāḥ ( bhū0 pa0 )' | 'aviśivipalighasiṃjamyaṇipanibhya in' | raṇavadarthaḥ | "tvaṃ śuṣṇaṃ vṛjane pṛkṣa āṇau ( ṛ0 saṃ0 1, 5, 4 3)”—iti nigamaḥ | 'āṇau iti saṃgrāmanāma'—iti skandasvāmibhāṣyam | (35) śūrasātau | 'śu gatau ( sautraḥ )'—ityasmāt 'śusicimīnāṃ dīrghaśca ( u0 2, 24 )'—iti ranpratyayaḥ | 'ṣaṇu dāne ( ta0 u0 )' | 'ūtiyūtijūtisātihetikīrttayaśca ( 3, 3, 67 )'—iti sanoteḥ 'janasanakhanām ( 3, 4, 42 )'—ityātve kṛte kharo nipātyate | syatervā 'dyatisyati ( 7, 4, 40 )'— itītvābhāvaśca | śūrāṇāṃ sātiḥ vetanādānaṃ maraṇaṃ vā yena | “yaḥ śūrasātā paritakmye ( ṛ0 saṃ0 1, 2, 33, 1 )”—iti nigamaḥ || (36) vājasātau | vājo'nnaṃ dīyate yena | “vṛdhe ca no bhavataṃ vājasātau ( ṛ0 saṃ0 1, 3, 5, 6 )”—iti nigamaḥ || (37) samanīke | 'ana prāṇane ( adā0 pa0 )' | anihṛṣibhyāṃ kicca ( u0 4, 17 )'—iti īkanpratyayaḥ | anityanīkam | yadvā, nañpūrvānnayateḥ 'pipīlikādayaśca (u0 4, 25 )'—iti nipātyate | na nīyate na cālyate anīkam senāviśeṣaḥ | saṅgatānyanīkāni yasmin | “bhojaḥ śatrūn tsamanīkeṣu jetā ( ṛ0 saṃ0 8, 6, 4, 5 )”—iti nigamaḥ ||

Linked texts (1)