Nighantu 72.17.6
Nighaṇṭunirvacana 72.17.6
- Language
- Sanskrit
72.17.6
sa ca sampūrvādduherghañji pṛṣodarāditvāt samprasāraṇe laghūpadhaguṇaḥ| samuhyante'tra rathādinā subhaṭāḥ, subhaṭairvā kavacāni| "samohe vā ya āśata (ṛ0 saṃ0 1, 1, 16, 1)"—iti nigamaḥ| 'antodāttaṃ saṃgrāmanāma, madhyodāttaṃ ṇamulantam'—iti mādhavaḥ| "iyartti reṇuṃ madhavā samoham (ṛ0 saṃ0 3, 5, 23, 3)"—iti ṇamulantam| (26) samithe| sampūrvādeteḥ 'samīṇaḥ (u0 2, 10)'—iti thak| "yadanyarūpaḥ samithe babhūtha (ṛ0 saṃ0 5, 6, 25, 6)—" "sa inmahāni samithāni majmanā (ṛ0 saṃ0 1, 4, 16, 5)—" iti nigamau || (27) saṅkhye| sampūrvāt cakṣiṅaḥ 'anyeṣvapi dṛśyate (3, 2, 10 1)'—iti ḍaḥ, 'bahulaṃ saṃjñācchandasoḥ (2, 4, 54 vā0)' —iti khyāñjādeśaḥ, pṛṣodarāditvādyakāralopaḥ| sampūrvaścakṣir-janārthaḥ| sañcakṣyate kātaraiḥ| yadvā, sampūrvāt aśnoteḥ 'ḍicca' —iti khapratyayaḥ, ṭilopena dhātulopaḥ| samaśnuvate'sminna-nyonyaṃ yodvāraḥ| nigamo'nveṣaṇīyaḥ|| (28) saṅge| sampūrvād gamerḍaḥ 'anyeṣvapi dṛśyate (3, 2, 101)'—iti ḍaḥ, pūrvabad vā| "saṅge samatsu vṛtrahā (ṛ0 saṃ0 8, 7, 21, 1)"—iti nigamaḥ|| (29) saṃyuge| 'yujir yoge (ru0 u0)'| ghañ ukthādiṣu yuga śabdasya pāṭhāt nipātanādaguṇatvam, 'viśeṣe'sau nipātana-miṣyate, kālaviśeṣe rathāṅgupakaraṇe ca'—iti vṛttiḥ| saṅgatā rathayugā yasmin| nigamo'nveṣaṇīyaḥ|| (30) saṅgathe| sampūrvāt 'gūtha gūtha protha pṛṣṭhādayaḥ'—iti thapratyayānto nipātyate| "ā ye vāmasya saṅgathe (ṛ0 saṃ0 2, 8, 6, 5)"—iti nigamaḥ|| (31) saṅgame| sampūrvād gameḥ 'grahavṛddaniścigamaśca (3, 3, 58)'—ityap| "jaitraṃ yante anumadāma saṅgame (ṛ0 saṃ0 1, 7, 14, 3)"—iti nigamaḥ||
Linked texts (1)
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit