Nighantu 72.2.4
Nighaṇṭunirvacana 72.2.4
- Language
- Sanskrit
72.2.4
'na brahmapāt (ī, 3, 75)'—ityādi sūtreṇa nañaḥ prakṛtibhāvaḥ| na pātayati na tena patatītyuktam| "ehi vāṃ vimuco napāt (ṛ0 saṃ0 4, 8, 21, 1)"—iti nigamaḥ || (14) prajā| prapūrvājjaneḥ 'upasarge ca saṃjñāyām (3, 2, 66)'—iti ḍaḥ, ṭāp| "prajāṃ devi didihi naḥ (ṛ0 saṃ0 2, 7, 15, ī; 8, 10, 2)"—iti nigamaḥ || (15) vījam| 'vīja prajananakāntyasanakhādaneṣu' ityasmāda-cpratyayaḥ (3, 1, 134)| tathāca bhojarājīye 'viyo jak'—iti vyutpāditam| vavayorabhedaḥ| veti prajāyate gacchatyanenānṛṇyaṃ piteti vā| atra kṣīrasvāmī—'vījyate veti vā vījaṃ vājilaukikaḥ'—iti| 'vījiḥ syāt preraṇakriyā'—iti mādhavaḥ| preryate hi kāryakāraṇāya vā vījam| yathā dhānyādivījamuttarottaraṃ svābhivṛddhye bhavati | evamapatyamapi pitṝṇāmabhivṛddhiheturiti vījamityucyate | "yasyāṃ vījaṃ manuṣyā vapanti (ṛ0 saṃ0 8, 3, 21, 2)"—iti | vījamapatyārthamiti draṣṭavyam ||