Nighantu 72.20.4
Nighaṇṭunirvacana 72.20.4
- Language
- Sanskrit
72.20.4
tijyate tīkṣṇīkriyate| 'tigmaṃ tejaterutsāhakarmaṇaḥ tīkṣṇa ihāyudhaṃ yodhdāramutsāhayati tigmaśātanaḥ'—iti mādhavaḥ| "ci tigmena vṛṣabheṇā purobhet (ṛ0 saṃ0 1, 3, 3, 3)"—iti nigamaḥ| (15) meniḥ| manyateḥ kāntikarmaṇaḥ 'utsargataśchandasi gamādibhyo darśanāt (3, 2, 171 bhā0)'—iti kipratyayaḥ| nemivat prakriyā| kāmyate hi āyudham| yadvā, 'miñ hiṃsāyām (tryā0 u0)' 'vījyādivaribhyaḥ (u0 4, 48)'—vāhulakāt nipratyayaḥ| hetivadarthaḥ| nigamo'nveṣaṇīyaḥ|| (16) svadhitiḥ| svaśabdopapadāt 'dhi dhāraṇe (tu0 pa0)' ityasmāt ktin| svaṃ dhanaṃ dhīyate'nena| "na svadhitirvananvati (ṛ0 saṃ0 6, 7, 12, 4)"—iti nigamaḥ|| (17) sāyaḥ| 'ṣo'ntakarmaṇi (di0 pa0)'| ṣvulivṛddhau 'āto yuk ciṇkṛtoḥ (7, 3, 33)'| śatrūṇāmantakaraḥ| 'ṣiñ bandhane (kyā0 u0)'—ityasmādvā ṣvul| badhnāti sthirīkaroti tadvat aiśvaryādi| "purīṣiṇaṃ sāyakenā hiraṇyam" (ṛ0 saṃ0 8, 1, 5, 5)"—"na sāyakasya cikite janāsaḥ (ṛ0 saṃ0 3, 3, 23, 3)"—iti nigamau || (18) paraśuḥ| 'śṭha hiṃsāyām (kyā0 pa0)'| 'āṅparayoḥ khaniśbhyāṃ ḍicca (u0 1, 32)'—iti kupratyayaḥ| ḍitvāṭṭilopaḥ| 'parān śṛṇātīti paraśuḥ'—iti daṇḍanāthavṛttiḥ| 'parān śyatīti paraśuḥ'—iti kṣīrasvāmī| tatra mṛgayvāditvāt (u0 1, 36) kuḥ| "śiśīte nanaṃ paraśu svāyasam (ṛ0 saṃ0 8, 1, 14, 3)"—abhīdu śakraḥ paraśuryathāvanam (ṛ0 saṃ0 5, 7, 6, 4)"—iti nigamau || ityaṣṭādaśa vajranāmāni |
Linked texts (1)
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit