Nighantu 72.20.3
Nighaṇṭunirvacana 72.20.3
- Language
- Sanskrit
72.20.3
2, 4, 14, 5 )"—"indro asyā avabadharjabhāra ( ṛ0 saṃ0 1, 2, 37, 4 )"—iti nigamau || (6) vajraḥ| 'vaja gatau ( bhū0 pa0 )'| ṛjendra ( u0 2, 27)'—ityādinā ranpratyayānto nipātyate| yadvā, vṛṇakterhetumaṇyantāt rak, guṇe, prāptasya rephasya lopaḥ| varjayati prāṇaiḥ śatrūn| anye varjayatimeva vināśārthamāhuḥ vināśayati śatrūn| tvaṣṭāsmai vajraṃ svaryantatakṣaḥ ( ṛ0 saṃ0 1, 2, 36, 2)"—iti nigamaḥ || (10) arkaḥ| 'arce pūjāyām' ( bhū0 pa0 )| 'kṛdādhārārcikalibhyaḥ kaḥ ( u0 3, 38)'—iti kapratyayaḥ| 'coḥ kuḥ ( 8, 2, 30 )| "indraḥ pūrmidātiraddāsamakaiḥ ( ṛ0 saṃ0 3, 2, 15, 1 )—iti nigamaḥ || (11) kutsaḥ| kṛntateḥ| 'stuvṛśvikṛtyṛṣibhyaḥ kit (u0 3, 63 )'—iti sapratyayaḥ| kṛntaterakārasya vāhulakādutvam| kṛntati śatrūn| yadvā, 'kutsa kṣepaṇe' curādirātmanepadī| ghañ| kutsayatyanena śatrūn| "sadyo dasyūn pramṛṇa kutsayena| ( ṛ0 saṃ0 3, 5, 16, 2 )"—iti nigamaḥ| yakāra upajanaḥ || (12) kuliśaḥ| 'kulaparvatān śyati pakṣacchedena tanūkaroti' —iti skandasvāmī| kṣīrasvāmī—kulaśabdaupapade śyateḥ "āto'nupasarge kaḥ (3, 2, 3)' pṛṣodarāditvāt akārasyekāraḥ| yadvā, kulaśabdopapadādantarṇītaṇyarthāt 'śaḍalaṃ śātane ( bhū0 tu0 pa0 )'—ityasmāt 'anyeṣvapi dṛśyate ( 3, 2, 101 )'—iti ḍaḥ, pūrvavidakāraḥ| meghasyāntaṃ parvatasya vā samucchritāḥ pradeśāḥ kulānīva, teṣāṃ śātanāt| "skandhā'sīva kuliśenāvivṛkṇāhiḥ (ṛ0 saṃ0 1, 2, 36, 5)"—iti nigamaḥ|| (13) tujaḥ| tujeḥ pacādyac| hetivadarthaḥ| nigamo'nveṣaṇīyaḥ|| (14) tigmam| 'tija niśāne' curādiḥ| 'yujirucitijāṃ kuśca (u0 1, 143)'—iti makpratyayaḥ kutvaśca|
Linked texts (1)
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit