Nighantu 72.3.8

72.3.8

atra bhāṣyam--'tatra pañcajanā ityetasya nigamā bhavanti| "tadya vācaḥ prathamaṃ masīya0--0juṣadhvam (ṛ0 saṃ0 8, 1, 13, 4)"| tadyavācaḥ paramaṃ masīya 'yenāsurānabhibhavema devāḥ'| asurā asuratā sthāneṣvastāsthānebhya iti vāpi vāsuriti prāṇanāmāstaḥ śarīre bhavati tena tadvantaḥ| sordevānasṛjata tatsurāṇāṃ suratvamasorasurānasṛjata tadasurāṇāmasuratvamiti vijñāyate| 'ūrjāda uta yajñiyāsaḥ'| annādāśca yajñiyāścorgityannanāmorjayatīti sataḥ pakvaṃ su pravṛkṇamiti vā|| 'pañcajanā mama hotraṃ juṣadhvam'| gandharvāḥ pitaro devā asurā rakṣāṃsītyeke, catvāro varṇāḥ niṣādaḥ pañcamaḥ ityaupamanyavaḥ| niṣādaḥ kasmāt? niṣadano bhavati niṣaṇṇamasmin pāpakamiti nairuktāḥ| "yat pāñcajanyayā viśā (ṛ0 saṃ0 6, 4, 43, 1)"| pañcajanīnayā viśā, pañca pṛktā saṅkhyā liṅgatrayayogeṣvaviśiṣṭā (niru0 3, 7, 8)'--iti| asya skandasvāmī--'pañcajanā ityetasya sandigdhasya vivekārthaṃ nigamā bhavanti sandehaśca manuṣyanāmasu pāṭhāt pañcaśabdena samānādhikaraṇaḥ| tatra yadi devadattādipañcakaviṣayaḥ syāt gandharvādipañcakaviṣayo vā, na manuṣyamātranāmaviṣayatātra syāt, manuṣyamātranāmaitadityācāryamatāntarapradarśanāya