Nighantu 72.7.7
Nighaṇṭunirvacana 72.7.7
- Language
- Sanskrit
72.7.7
'sasa svapne (adā0 pa0)'| 'puṃsi sañjñāyāṃ ghaḥ prāyeṇa (u0 4, 118)| svapantyanena bhuktena, na hi kṣudhitasyātinidrā-sta| "sasena cidvimadāyāvaho vasu (ṛ0 saṃ0 1, 4, 6, 3)"—iti nigamaḥ|| 'ṇamu prahvatve (bhū0 pa0)'| ayun| upanataṃ jātamātrebhyo bhūtebhyaḥ pūrvajanmasakṛtakarmavaśāt, namyate devatātvāt, namantyanena hetunā tadvantaḥ prayojanasya ca hetutvena vivakṣā| "pra vo mahe mahi namo bharadhvam (ṛ0 saṃ0 1, 5, 1, 2)"—"e nā vo agniṃ namasā (ṛ0 saṃ0 5, 2, 21, 1)"—iti ca nigamau|| ananaṃ prāṇanamasti| "pāhi sadamid viśvāyuḥ (ṛ0 saṃ0 1, 2, 22, 3)"—iti nigamaḥ|| vyākhyātamuṣonāmasu (1 a0 8 kha0 14)| suṣṭhu nayanti kṣutprayuktān arghyate vā tadarthibhiḥ| yadvā, śobhanā naraḥ sunaraḥ 'anyeṣāmapi dṛśyate (6, 3, 137)'—iti dīrghaḥ, sūnṛṣu tāyate vistīryate puṇyena, 'anyeṣāmapi dṛśyate (6, 2, 137)' —iti dīrghaḥ| vā ṭāp| "puruṇīthe jarate sūnṛtāvān (ṛ0 saṃ0 1, 4, 25, 7)"—"aśvinā sūnṛtāvatī (ṛ0 saṃ0 1, 2, 4, 3)"—iti ca nigamau|| (25) brahma| 'bṛhi bṛhi vṛddhau (bhū0 pa0)' 'bṛ hernalopaśca (u0 4, 151)'—iti manin| parivṛḍhaṃ bhavati sarvaprāṇibhiḥ| sarvadā bhujyamānamapyanuparkṣīyamāṇatvāt, svabhāvato vā parivṛḍhaṃ sarvasya jagato bharaṇāt, varddhante'nena bhūtānīti vā 'jātānyannena varddhante (tai0 u0 2, 2)'—iti śrutiḥ| "upa brahmāṇi vāghataḥ (ṛ0 saṃ0 1, 1, 5, 5)"—iti ca nigamaḥ ||