Nighantu 73.4.16
Nighaṇṭunirvacana 73.4.16
- Language
- Sanskrit
73.4.16
nāṃ vṛṣabhaḥ stiyānām (ṛ0 saṃ0 4, 7, 20, 1)" || (78) stipāḥ| stiyāḥ pātīti vic| stiyāpāḥ san stipāḥ| yadvā, upasthitapāḥ san anekavarṇalopādinā stipāḥ| agnirucyate| sa hyāhutidvāreṇa pālayitā, annabhāvaupagamanena copasthitānāṃ kartavyatayā jyotiṣṭomādīnām| "sa naḥ stipā uta bhavā tanūpāḥ (ṛ0 saṃ0 8, 2, 16, 4)" || (79) javāru| javamadgirjaramadgirgaravadgirvā raśmibhiryadārohati tadādityamaṇḍalamucyate| javamajjaramadgaramacchvadānāṃ javabhāvaḥ, āṅpūrvādruheśca ḍpratyayo nipātyate| "agre rupa ārupitaṃ javāru (ṛ0 saṃ0 3, 5, 2, 2)" || (80) jarūtham| gṛṇāteḥ stutikarmaṇo jaratervārcatikarmaṇaḥ jṛ vṛñjo rūthan'—iti bhāve karaṇe vā rūthan| vāhulakād gakārasya jakāraḥ| stavanaṃ stūyate'neneti vā jarūthaṃ stotram| "jarūthaṃ hanyakṣi rāye purandhim (ṛ0 saṃ0 5, 2, 12, 6)" || (81) kuliśaḥ| vajranāmasu vyākhyātam (267 pṛ0)| saḥ nigamaḥ (ṛ0 saṃ 1, 2, 36, 5)|| (82) tuñjaḥ| tuñjaterdānakarmaṇo bhāve ghañ| dānamityarthaḥ| "tuñje tuñje ya uttare (ṛ0 saṃ0 1, 1, 14, 2)"| vajro'pi tuñja statraiva vyākhyātaḥ|| (83) barhaṇā| bṛhervṛddhyarthasya 'kṛtyalyuṭo bahulam (3, 3, 113)'—iti bhūte kartari lyuṭ| parivṛḍhaḥ| hiṃsākarmaṇo
Linked texts (1)
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit