Pramāṇa · Search · About · API

Nighantu 73.4.5

Nighaṇṭunirvacana 73.4.5

Language
Sanskrit

73.4.5

"dhūmaketuḥ samidhā bhāṛjīkaḥ (ṛ0 saṃ0 7, 6, 11, 2)" || (20) hujānāḥ| vyākhyātaṃ nadīnāmasu (151 pṛ0)| sa nigamaḥ (ṛ0 saṃ0 1, 2, 37, 1)|| (21) jūrṇiḥ| vyākhyātaṃ krodhanāmasu (246 pṛ0)| atra senābhidheyā| "kṣiprā jūrṇirnaṃ vakṣati (ṛ0 saṃ0 2, 1, 17, 3)" | (22) omanā| avanaśabdasyākāravakārayorokāramakārau vibhakterākāraḥ| avanāya avanena vā| "parighraṃsamomanā vāṃḥ vayogāt (ṛ0 saṃ0 5, 5, 16, 4)" || (23) upalaprakṣiṇī| upalaśabdopapadāt kṣiṇoteḥ kṣipatercā 'supyajātau (3, 2, 78)'—iti ṇinipratyaye vyatyayena ṭilopaḥ| upaleṣu ṛkṣaṇeṣu cālukāsu yavān kṣiṇoti hinasti bhṛñjatītyarthaḥ, upaleṣu yavān prakṣipati cūrṇayatītyarthaḥ| saktukārikābhidheyā| "upalaprakṣiṇī nanā ( ṛ0 saṃ0 7, 5, 25, 3 )" || (24) upasi| upasthaśabdasya| "āsīna ūrdhve mupasi kṣiṇāti ( ṛ0 saṃ0 7, 7, 17, 3 )" || (25) prakalavit| prakarṇena kalāḥ mānonmānapratimānādiviṣayāḥ prakṛṣṭāśvagaṇitaratnaparīkṣādikā ved vijānāti| 'satsūddhiṣa ( 3, 2, 61 )'—ityādinā kipi 'ḍyāpoḥ sañjñācchandasorbahulam ( 6, 3, 63 )'—iti hrasvaḥ| prakalavid vaṇig bhavati| "durmitrāsaḥ prakalavinmimānāḥ (ṛ0 saṃ0 5, 2, 26, 5)" || (26) abhyardhayajvā| 'ṛdhu vṛddhau ( di0 pa0 )'| ṇijantāt pacādyaci ṇilope abhyardha, yajerdānārthāt 'suyajorvanip ( 3, 2, 103 )' arhānapi rasān abhyardhayan marudbhyo dadāti dhanaṃ vā stotṛbhyo yo dadāti saḥ| pūṣā viśeṣyate| "siṣakti pūṣā abhyardhayajvā ( ṛ0 saṃ0 4, 8, 8, 5 )" || (27) īśe| 'īśa aiśvarye ( adā0 ā0 )'| 'thāsaḥ se ( 3, 4, 80 )'| vyatyayena īśase na bhavati|

Linked texts (1)