Nighantu 74.4.5
Nighaṇṭunirvacana 74.4.5
- Language
- Sanskrit
74.4.5
"svastaye tārkṣyaṃ mihāhuvema (ṛ0 saṃ0 8, 8, 36, 1)" || (18) manyuḥ| vyākhyātaḥ krodhanāmasu (250 pṛ0)| dīptaḥ kruddho vā| "tvayā manyo sarathamārujanto (ṛ0 saṃ0 8, 3, 16, 1)" || (19) dadhikrāḥ| vyākhyāto'śvanāmasu (161 pṛ0)| dadha-ddhārayad vṛṣu yudakamantarikṣe krāmati gacchati, krandati stanayitu-lakṣaṇaṃ śabdaṃ karoti| "ā dadhikrāḥ śavasā pañca kṛṣṭīḥ (ṛ0 saṃ0 3, 7, 12, 5)" || (20) savitā| 'ṣu prasavaiśvaryayoḥ (bhū0 pa0)'| tṛci 'svaratisūtisūyatidhūsūdito vā (7, 2, 44)'| sarvakarmaṇāṃ vṛṣṭipradānādinā savitā abhyanujñātā| "savitā yantraiḥ pṛthivī-maramṇāt (ṛ0 saṃ0 8, 8, 7, 1)" || (21) tvaṣṭā| vyākhyātaḥ (458 pṛ0)| "devastvaṣṭā savitā viśvarūpaḥ (ṛ0 saṃ0 3, 3, 31, 4)" || (22) vātaḥ| vāte: "husimṛgniṇvāmidamilpūdhūrvimyastan (u0 3, 83)"| vāti vātaḥ| "vāta ā vātu bheṣajam (ṛ0 saṃ 8, 8, 46, 1)" || (23) agniḥ| vyākhyātaḥ (453 pṛ0)| iha madhyamo'bhidheyaḥ| "maruddhiragna ā gahi (ṛ0 saṃ0 1, 1, 36, 1)" || (24) venaḥ| venate: kāntikarmaṇo pacādyac (3, 1, 134)| kānto dīpto madhyamasthānaḥ| "ayaṃ venaścodayat pṛśnigarbhā (ṛ0 saṃ0 8, 7, 7, 1)" || (25) asunītiḥ| asuśabde upapade nayateḥ "kṛtyalyuṭo bahulam (3, 3, 113)"—iti kvin| asūn nayatīti asunītiḥ| sa ca madhyamaḥ prāṇaḥ| prāṇaśca vāyuḥ| sa hi śarīrādutkrāmanto'sūn nayati| vijñāyate hi prāṇā utkrāmantaḥ sarve'nūtkrāmanti| "asunīte mano asmāsu dhāraya (ṛ0 saṃ0 8, 1, 22, 5)" || (26) ṛtaḥ| 'ṛ gatau (bhū0 pa0)'| gatyarthāt kartari ktaḥ| arttā gantā antarikṣe| "ṛtasya hi śurudhaḥ santi pūrvīḥ (ṛ0 saṃ0 3, 6, 10, 3)" || (27) induḥ|
Linked texts (1)
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit