Rijvartha 12
Ṛjvarthā 12
- Language
- Sanskrit
Contents
- 12.14-2 — 4 parts
12.1
athaiṣa mahānātmātmajijñāsayātmānaṃ provāca
“a̱gnira̍smi̱ janma̍nā jā̱tave̍dāḥ” | “a̱hama̍smi prathama̱jāḥ”
ityetābhyām
12.2
“a̱gnira̍smi̱ janma̍nā jā̱tave̍dā ghṛ̱taṃ me̱ cakṣu̍ra̱mṛta̍ṃ ma̱ āsa̍n
a̱rkastri̱dhātū̱ raja̍so vi̱māno̱'ja̍sro gha̱rmo ha̱vira̍smi̱ nāma̍ ||”
“a̱hama̍smi prathama̱jā ṛ̱tasya̱ pūrva̍ṃ de̱vebhyo̍ a̱mṛta̍sya̱ nāma̍
yo mā̱ dadā̍ti̱ sa ide̱va mā̍vada̱hamanna̱manna̍ma̱danta̍madmi ||”
iti | sa ha jñātvā prādurbabhūva | evaṃ taṃ vyājahārāyaṃ tamātmānamadhyātmajamantikamanyasmā ācacakṣeveti
12.3
“ apa̍śyaṃ go̱pāmani̍padyamāna̱mā ca̱ parā̍ ca pa̱thibhi̱ścara̍ntam
sa sa̱dhrīcī̍: sa vi̱ṣūcī̱rvasā̍na̱ ā va̍rīvartti̱ bhuva̍neṣva̱ntariti̍ ||”
ā varīvarti bhuvaneṣvantariti
athaiṣa mahānātmā sattvalakṣaṇastatparaṃ tad brahma tat satyaṃ tat
salilaṃ tadvyaktaṃ tadasparśaṃ tadarūpaṃ tadarasaṃ tadagandhaṃ tadamṛtaṃ tacchukraṃ
tanniṣṭho bhūtātmā | saiṣā bhūtaprakṛtirityeke | tat kṣetraṃ tajjñānāt
kṣetrajñamanuprāpya nirātmakam | athaiṣa mahānātmā trividho bhavati
sattvaṃ rajastama iti | sattvaṃ tu madhye viśuddhaṃ tiṣṭhatyabhito rajastamasī | raja iti kāmadveṣastama ityavijñātasya viśudhyato vibhūtiṃ
kurvataḥ kṣetrajñapṛthaktvāya kalpate | paribhātiliṅgo mahānātmā tamoliṅgaḥ | vidyāprakāśāliṅgastamaḥ | api niścayaliṅga ākāśaḥ
12.4
ākāśaguṇaḥ śabdaḥ | ākāśādvāyurdviguṇaḥ sparśena | vāyorjyotistriguṇaṃ rūpeṇa | jyotiṣa āpaścaturguṇā rasena | adbhyaḥ pṛthivī
pañcaguṇā gandhena | pṛthivyā bhūtagrāmasthāvarajaṅgamāḥ | tadetadaharyugasahasraṃ jāgarti | tasyānte suṣupsyannaṅgāni pratyāharati | bhūtagrāmāḥ
pṛthivīmapiyanti | pṛthivyapaḥ | āpo jyotiṣam | jyotirvāyum | vāyurākāśam | ākāśo manaḥ | mano vidyām | vidyā mahāntamātmānam
mahānātmā pratibhām | pratibhā prakṛtim | sā svapiti yugasahasraṃ
rātriḥ | tāvetāvahorātrāvajasraṃ parivartete | sa kālastadetadaharbhavati
5 yugasahasraparyantamaharyad brahmaṇo viduḥ
rātriṃ yugasahasrāntāṃ te'horātravido janāḥ || iti
12.5
taṃ parivartamānamanyo'nupravartate | sraṣṭā draṣṭā vibhaktātimātro'hamiti gamyate | sa mithyādarśanedaṃ pāvakaṃ mahābhūteṣu ciroṣṇavākāśādvāyoḥ prāṇāḥ cakṣuśca vaktāraṃ ca tejaso'ṅgayaḥ snehaṃ pṛthivyā mūrtiḥ
10 pārthivāṃstvaṣṭau guṇān vidyāt | trīnmātṛtastrīn pitṛtaḥ| asthisnāyumajjānaḥ pitṛtaḥ | tvaṅmāṃsaśoṇitāni mātṛtaḥ | annaṃ pānamityaṣṭau
so'yaṃ puruṣaḥ sarvamayaḥ sarvajñāno'pi klṛptaḥ
12.15
sa yadyanurudhyate tadbhavati | yadi dharmo'nurudhyate taddevo bhavati | yadi
jñānamanurudhyate tadamṛto bhavati | yadi kāmamanurudhyate saṃcyavate | imāṃ
15 yoniṃ saṃdadhyāt | tadidamatra matam | śleṣmā retasaḥ saṃbhavati | śleṣmaṇo
rasaḥ | rasācchoṇitaṃ, śoṇitānmāṃsaṃ, māṃsānmedo, medasaḥ snāvā,
snānno'sthīnyasthibhyo majjā, majjāto retaḥ| tadidaṃ yonau retaḥ siktaṃ
puruṣaḥ saṃbhavati | śukrātireke pumān bhavati, śoṇitātireke strī
bhavati| dvābhyāṃ samena napuṃsako bhavati | śukreṇa bhinnena yamo bhavati
śukraśoṇitasaṃyogānmātṛpitṛsaṃyogācca | tat kathamidaṃ śarīraṃ paraṃ
saṃyamyate| saumyo bhavati| ekarātroṣitaṃ kalalaṃ bhavati | pañcarātrād 5
budbudaḥ| saptarātrāt peśī | dvisaptarātrādarbudaḥ| pañcaviṃśatirātrasvasthito ghano bhavati | māsamātrātkaṭhino bhavati| dvimāsābhyantare
śiraḥ saṃpadyate | māsatrayeṇa grīvāvyādeśo, māsacatuṣkeṇa tvagvyādeśaḥ
pañcame māse nakharomavyādeśaḥ| ṣaṣṭhe mukhanāsikākṣi | śrotraṃ ca
saṃbhavati | saptame calanasamartho bhavatyaṣṭame buddhyādhyavasyati | navame 10
sarvāṅgasaṃpūrṇo bhavati
mṛtaṃśvāhaṃ puṃnarjāto jātaṃśvāhaṃ punarmṛtaḥ
nānāṃyonisaha̍srāṇi ma̱yorṣitāni yāni̍ vai
āhā̍rā vivi̍dhā bhuktāḥ pītā nānāṃvidhāḥ stanā̍ḥ
māta̍ro vivi̍dhā dṛṣṭāḥ pitara̍ḥ suhṛdastaṃthā
12.6
avā̍ṅmukhaḥ pīḍya̍māno jantuścaiva̱ samanvitaḥ
sāṅkhyaṃ yogaṃ saṃma̱bhyasye̍t puru̍ṣaṃ vā̱ pañca̍viṃśakam || iti
tataśca daśame māse prajāyate | jātaśca vāyunā spṛṣṭo na smarati
janmamaraṇe | ante ca śubhāśubhaṃ karmaitaccharīrasya prāmāṇyam
12.7
parītya taijasaṃ śarīraṃ kṛtvā karmaṇo'nurūpaṃ phalamanubhūya tasya saṃkṣaye
punarimām̐llokaṃ pratipadyate
12.8
atha ye hiṃsāmāśritya vidyāmutsṛjya mahattapastepire cireṇa vedoktāni vā karmāṇi kurvanti te dhūmamabhisaṃbhavanti | dhūmādrātriṃ, rātrerapakṣīyamāṇapakṣamū | apakṣīyamāṇapakṣāddakṣiṇāyanaṃ, dakṣiṇāyanāt 5
pitṛlokaṃ, pitṛlokāccandramasaṃ, candramaso vāyuṃ, vāyorvṛṣṭiṃ, vṛṣṭeroṣadhayaścaitadbhūtvā tasya saṃkṣaye punarevemām̐llokaṃ pratipadyate
12.9
atha ye hiṃsāmutsṛjya vidyāmāśritya mahattapastepire jñānoktāni
vā karmāṇi kurvanti te'rcirabhisaṃbhavantyarciṣo'haraha āpūryamāṇapakṣamāpūryamāṇapakṣādudagayanamudagayanāddevalokaṃ, devalokādādityamā- 10
dityādvaidyutaṃ, vaidyutānmānasam | mānasaḥ puruṣo bhūtvā brahmalokamabhisaṃbhavanti | te na punarāvartante | śiṣṭā dandaśūkā ya idaṃ na jānanti
tasmādidaṃ veditavyam | athāpyāha
12.10
“na taṃ vi̍dātha̱ ya i̱mā ja̱jānānyadyu̱ṣmāka̱manta̍raṃ babhūva
nī̱hā̱reṇa̱ prāvṛ̍tā̱ jalpyā̍ cāsu̱tṛpa̍ uktha̱śāsa̍ścaranti ||”
athātmano mahataḥ prathamaṃ bhūtanāmadheyānyanukramiṣyāmaḥ
12.11
haṃsaḥ | gha̱rmaḥ | ya̱jñaḥ | ve̱naḥ | me̱dhaḥ | kṛ̱miḥ | bhūmiḥ | vi̱bhuḥ | pra̱bhuḥ
15 śaṃbhuḥ | rā̱bhuḥ | va̱dha̱karmā̍ | soma̍ḥ | bhū̱tam | bhuva̍nam | bha̱viṣyat
āpaḥ | mahat | vyoma | yaśaḥ | mahaḥ | svarṇīkam | smṛtīkam
suvṛtīkam | satīkam | satīnam | gahanam | gabhīram | gahvaram | kam
annam | haviḥ | sadma | sadanam | ṛtam | yoniḥ | ṛtasya yoniḥ
satyam | nīram | haviḥ | rayiḥ | sat | pūrṇam | sarvam | akṣitam
barhiḥ | nāma | sarpiḥ | apaḥ | pavitram | amṛtam | induṃḥ | hema | svaṃḥ
sargāḥ | śambaram | ambaram | viyat | vyoma | barhiḥ | dhanvaṃ | antarikṣam
ākāśam | āpaḥ | pṛthivī | bhūḥ | svayaṃbhūḥ | adhvaṃ | puṣkaram
sagaram | samudraḥ | tapaḥ | tejaḥ | sindhuḥ | arṇavaḥ | nābhiḥ | ūdhaḥ
vṛkṣaṃḥ | tat | yat | kim | brahma | vareṇyam | haṃsaḥ | ātmā | bhavanti
vardhanti | adhvānam | yadvārhiṣṭayā | śarīrāṇi | avyayaṃ vaṃ saṃskarute
yajñaḥ | ātmā | bhavaṃti | yadenaṃ tanvate
athaitaṃ mahāntamātmānametāni sūktānyetā ṛco'nupravadanti
12.13
" soma̍: pavate jani̱tā ma̍tī̱nāṃ ja̍ni̱tā di̱vo ja̍ni̱tā pṛ̍thi̱vyāḥ
ja̱ni̱tāgnerjani̱tā sūrya̍sya jani̱tendra̍sya jani̱tota viṣṇo̍: || "
" brahmā̍ de̱vānā̍ṃ pada̱vīḥ ka̍vī̱nāmṛṣi̱rviprā̍ṇāṃ mahi̱ṣo mṛ̱gāṇā̍m
śye̱no gṛdhrā̍ṇā̱ṃ svadhi̍ti̱rvanā̍nā̱ṃ soma̍: pa̱vitra̱matye̍ti̱ rebha̍n || "
miti | eṣa hi mahān bhavati mṛgāṇāṃ mārgaṇakarmaṇāmādityaraśmīnām | śyeno gṛdhrāṇāmiti | śyena ādityo bhavati śyāyatergatikarmaṇaḥ | gṛdhra ādityo bhavati gṛdhyateḥ sthānakarmaṇaḥ | yata etasmiṃstiṣṭhati | svadhitirvanānāmiti | eṣa hi svayaṃ karmāṇyadityo
dhatte vanānāṃ vananakarmaṇāmādityaraśmīnām | somaḥ pavitramatyeti 5
rebhanniti | eṣa hi pavitraṃ raśmīnāmatyeti stūyamānaḥ | eṣa evaitat
sarvamakṣaram | ityadhidaivatam
athādhyātmam | brahmā devānāmiti | ayamapi brahmā bhavati devānāṃ
devanakarmaṇāmindriyāṇām | padavīḥ kavīnāmiti | ayamapi padaṃ vetti
kavīnāṃ kavīyamānānāmindriyāṇām | ṛṣiviprāṇāmiti | ayamapyṛ- 10
ṣiṇo bhavati viprāṇāṃ vyāpanakarmaṇāmindriyāṇām | mahiṣo mṛgāṇāmiti | ayamapi mahān bhavati mṛgāṇāṃ mārgaṇakarmaṇāmindriyāṇām
śyeno gṛdhrāṇāmiti | śyena ātmā bhavati śyāyaterjñānakarmaṇaḥ | gṛdhrāṇīndriyāṇi, gṛdhyaterjñānakarmaṇo yata etasmiṃstiṣṭhati | svadhitirvanānāmiti | ayamapi svayaṃ karmāṇya ātmani dhatte vanānāṃ vananakarmaṇāmindri- 15
yāṇām | somaḥ pavitramatyeti rebhanniti | ayamapi pavitramindriyāṇyatyeti | stūyamāno'yamevaitat sarvamanubhavati | ātmagatimācaṣṭe
12.20
“tisro vāca̍ ī̱raya̍ti̱ pra vahni̍rṛ̱tasya̍ dhī̱tiṃ brahma̍ṇo manī̱ṣām
gāvo̍ yanti go̱pati̱ṃ pṛccha̍mānā̱ḥ soma̍ṃ yanti ma̱tayo̍ vāvaśā̱nāḥ ||”
vahnirādityo bhavati | sa tisro vācaḥ prerayatyṛco yajūṃṣi sāmāni
12.14
ṛtasyādityasya karmāṇi brahmaṇo matāni | eṣa evaitat sarvamakṣaram
ityādhidaivatam | athādhyātmam | vahnirātmā bhavati | sa tisro vāca
īrayati prerayati vidyāmatibuddhimatām | ṛtasyātmanaḥ karmāṇi brahmaṇo
matāni | ayamevaitat sarvamanubhavati | ātmagatimācaṣṭe
12.15-2
“soma̱ṃ gāvo̍ dhe̱navo̍ vāvaśā̱nāḥ soma̱ṃ viprā̍ ma̱tibhi̍ḥ pṛ̱cchamā̍nāḥ
soma̍ su̱taḥ pū̍yate a̱jyamā̍naḥ some̍ a̱rkāstra̱ṣṭubha̱ḥ saṃ na̍vante ||”
eta eva somaṃ gāvo dhenavo raśmayo vāvaśyamānāḥ kāmayamānā
ādityaṃ yanti | evameva somaṃ viprā raśmayo matibhiḥ pṛcchamānāḥ
kāmayamānā ādityaṃ yanti | evameva somaḥ sutaḥ pūyate ajyamānaḥ
etamevārkāśca triṣṭubhaśca saṃnavante | tata etasminnāditya ekaṃ bhavanti
ityadhidaivatam
athādhyātmam | eta eva somaṃ gāvo dhenava indriyāṇi vāvaśyamānāni kāmayamānānẏātmānaṃ yanti | evameva somaṃ viprā indriyāṇi
matibhiḥ pṛcchamānāni kāmayamānānẏātmānaṃ yanti | evameva somaḥ
sutaḥ pūyate ajyamānaḥ | imamevātmā ca sapta ṛṣayaśca saṃnavante
tānīmānyetasminnātmanyekaṃ bhavanti | ityātmagatimācaṣṭe
12.18
“akrā̍ṃntsamu̱draḥ pra̍tha̱me vidha̍rmañ ja̱naya̍n pra̱jā bhuva̍nasya̱ rājā̍
vṛṣā̍ pa̱vitre̱ adhi̱ sāno̱ avye̍ bṛ̱hat somo̍ vāvṛdhe suvā̱na indu̍ḥ
“mahattatsomo̍ mahiṣaśca̍kārā̱pāṃ yadgarbho'vṛ̍ṇīta de̱vān
ada̍dhādi̱ndre pava̍māna̱ ojo'ja̍naya̱tsūrye̱ jyoti̱rindu̍ḥ ||”
“vidhu̍ṃ da̍drā̱ṇaṃ sama̍ne bahū̱nāṃ yuvā̍naṃ santa̍ṃ pali̱to ja̍gāra
de̱vasya̍ paśya̱ kāvya̍ṃ mahi̱tvādyā ma̱māra̱ sa hyaḥ samā̍na ||”
vidhuṃ vidhamanaśīlaṃ dradrāṇaṃ damanaśīlaṃ yuvānaṃ candramasaṃ palita
ādityo girati | sadyo mriyate sa divā samuditā | ityadhidaivatam
athādhyātmam | vidhuṃ vidhamanaśīlaṃ dradrāṇaṃ damanaśīlaṃ yuvānaṃ mahāntaṃ
palita ātmā girati | rātrau mriyate | rātriḥ samuditā | ityātmagatimācaṣṭe
12.21
“sā̱kaṃjānā̍ṃ sa̱ptatha̍māhureka̱jaṃ ṣaḷidya̱mā ṛṣa̍yo deva̱jā iti̍
teṣā̍mi̱ṣṭāni̱ vihi̍tāni dhāma̱śaḥ sthā̱tre re̍jante̱ vikṛ̍tāni rūpa̱śaḥ ||”
sahajātānāṃ ṣaṇṇāmṛṣīṇāmādityaḥ saptamaḥ | teṣāmiṣṭāni vā
kāntāni vā krāntāni vā gatāni vā matāni vā natāni vādbhiḥ saha
saṃmodante | yatraitāni sapta ṛṣīṇāmi jyotīṃṣi tebhyaḥ para ādityaḥ
tānyetasminnekaṃ bhavanti | ityadhidaivatam | athādhyātmam | sahajātānāṃ
ṣaṇṇāmindriyāṇāmātmā saptamaḥ | teṣāmiṣṭāni vā kāntāni vā
krāntāni vā gatāni vā matāni vā natāni vānnena saha saṃmodante
yatremāni sapta ṛṣīṇānīndriyāṇi | ebhyaḥ para ātmā | tānyetasminnekaṃ bhavanti
" striya̍ḥ sa̱tīstām̐ u̍ me puṃsa ā̍huḥ pa̱śyada̍kṣaṇvānna vi ce̍tada̱ndhaḥ
ka̱viryaḥ pu̱traḥ sa ī̍mā ci̍keta̱ yastā vi̍jā̱nāt sa pi̱tuṣpi̱tāsa̍t ||"
" sa̱ptārdha̍garbhā̱ bhuva̍nasya̱ reto̱ viṣṇo̍stiṣṭhanti pra̱diśā̱ vidha̍rmaṇi
te dhī̱tibhi̱rmana̍sā te vi̍pa̱ścita̍ḥ pari̱bhuva̱ḥ pari̍ bhavanti vi̱śvata̍ḥ ||"
saptaitānādityaraśmīnayamadityo girati madhyasthānordhvaśabdaḥ
yānyasmiṃstiṣṭhanti tāni dhītibhiśca manasā ca viparyyanti | paribhuvaḥ
paribhavanti sarvāṇi karmāṇi varṣakarmaṇā | ityadhidaivatam | athādhyātmam | saptemānīndriyāṇyayamātmā girati madhyasthānordhvaśabdaḥ | yānyasmiṃstiṣṭhanti tāni dhītibhiśca manasā ca viparyyanti | paribhuvaḥ
paribhavanti sarvāṇīndriyāṇi jñānakarmaṇā | ityātmagatimācaṣṭe
12.22
“na vi jā̍nā̱mi yadi̍ve̱damasmi̍ ni̱ṇyaḥ saṃna̍ddho̱ mana̍sā carāmi
ya̱dā māgan pratha̱majā ṛ̱tasyādidvāco a̍śnuve bhā̱gama̱syāḥ ||”
na vijānāmi yadi vedamasmi | niṇyaḥ prasaṃnaddho manasā carāmi
na hi vijānan buddhimataḥ puṣṭiḥ putraḥ parivedayante'yamādityo'yamātmā
12.23
“a̱pāṅ prāṅe̍ti sva̱dhayā̍ gṛbhī̱to'ma̍rtyo̱ martye̍nā̱ sayo̍niḥ
tā śaśva̍ntā̱ viṣū̍cīnā̱ viyantā̱ nya̍ 1̱nyaṃ ci̱kyurna ni ci̍kyura̱nyam ||”
apāñcayati prāñcayati svadhayā gṛbhīto'martya ādityo martyena
candramasā saha | tau śaśvadgāminau viśvagāminau bahugāminau vā
paśyatyādityaṃ na candramasam | ityadhidaivatam | athādhyātmam | apāñcayati prāñcayati svadhayā gṛbhīto'martya ātmā martyena manasā saha
tau śaśvadgāminau viśvagāminau bahugāminau vā | paśyatyātmānaṃ na 5
manaḥ | ityātmagatimācaṣṭe
12.24
tadbhavati bhūteṣu bhuvaneṣu jyeṣṭhamādityaṃ yato jajña ugrastveṣanṛmṇo
dīptinṛmṇaḥ | sadyo jajñāno niriṇāti śatrūn | iti | niriṇātiḥ 10
prītikarmā dīptikarmā vā | anumadanti yaṃ viśva ūmāḥ | ityadhidaivatam
athādhyātmam | tadbhavati bhūteṣu bhuvaneṣu jyeṣṭhamavyaktaṃ yato jāyata
ugrastve̱ṣanṛ̱mṇo jñā̱nanṛ̍mṇaḥ | sa̱dyo ja̍jñā̱no niri̍ṇāti̱ śatrūn̍ | iti
niriṇātiḥ prītikarmā dīptikarmā vā | anumadanti yaṃ sarve ūmāḥ
ityātmagatimācaṣṭe
12.26
ka eva gacchati, ko dadāti, ko bibheti, ko maṃsate santamindram
kastokāyāpatyāya mahate ca no raṇāya ramaṇīyāya darśanīyāya
12.28
“ko a̱gnimī̍ṭṭe ha̱viṣā̍ ghṛ̱tena̍ srucā ya̍jātā ṛtubhi̍rdhru̱vebhi̍ḥ
kasmai̍ de̱vā ā va̍hānāśu homa̱ ko maṃsate vī̱tiho̍traḥ su̱deva̍ḥ
“tvama̱ṅga pra śa̍ṃsiṣo de̱vaḥ śavi̍ṣṭha martya̍m
na tvada̱nyo ma̍ghavannasti marḍi̱tendra̱ bravī̍mi te̱ vaca̍ḥ ||”
tvamaṅga praśaṃsidaivaḥ śaviṣṭha martyam | na tvadanyo'sti maghavan pātā
vā pālayitā vā jetā vā sukhayitā vā | indra bravāmi te vaca iti
stutisaṃyuktam
12.29
“ha̱ṃsaḥ śu̍ci̱ṣadvasu̍rantarikṣa̱saddhotā̍ vedi̱ṣadati̍thirduroṇa̱sat
nṛ̱ṣadva̍ra̱sadṛ̍ta̱sadvyo̍masada̱bjā go̱jā ṛ̍ta̱jā a̍dri̱jā ṛ̱tam ||”
tyayatīti loko tyayatīti | haṃsayan tyayatīti | haṃsāḥ paramahaṃsāḥ
paramātmā sūryaraśmibhiḥ prabhūtagabhīravasatīti | tribhirvasatīti vā
raśmirvasatīti vā | vahnirvasatīti vā | suvarṇaretāḥ pūṣā garbhā ribheti
ribhantā vanakuṭilāni kuṭantā ribhantāntarikṣā caratpathāntarikṣā
caraditi divi bhuvi gamanaṃ vā subhānuḥ suprabhūto hotādityasya gatā 5
bhavantyatithirduroṇasat sarve duroṇasad dravaṃ sarve rasā vikarṣayati
raśmirvikarṣayati | vahnirviṃkarṣayati | vananaṃ bhavati | aśvagojā adrigojā dharitrigojāḥ sarve gojā ṛtajā bahuśabdā bhavanti | nigamo
nigamavyati bhavatyeṣa nirvacanāya
12.30
dvau dvau pratiṣṭhitau sukṛtau dharmakarttārau | duṣkṛtaṃ pāpaṃ parisārakamityācakṣate | suparṇā sayujā sakhāyetyātmānaṃ durātmānaṃ paramātmānaṃ
pratyuttiṣṭhati | śarīra eva tajjāyate | vṛkṣam | rakṣa śarīram | vṛkṣaṃ pakṣau
pratiṣṭhāpayati | tayoranyadbhuttvānnamanaśnannanyāṃ sarūpatāṃ salokatāmaśnute
5 ya evaṃ vidvān | anaśnannanyo'bhicākaśīti | ityātmagatimācaṣṭe
12.33
“ ā yā̱ṃhīndra̍ pa̱thibhi̍rīḷi̱tebhi̍rya̱jñami̱maṃ nau̍ bhāga̱dheya̍ṃ juṣasva
tṛ̱ptāṃ ja̍hurmā̍tula̱syeva̱ yoṣā̍ bhā̱gaste̍ paitṛ̱ṣvase̍yī va̱pāmi̍va ||”
“vipra̱ṃ viprā̍so'va̍se de̱vaṃ martā̍sa ū̱taye̍
a̱gniṃ gī̱rbhirha̍vāmahe ||”
“jā̱tave̍dase sunavāma̱ soma̍marātīya̱to ni da̍hāti̱ veda̍:
sa na̍: parṣadati̍ du̱rgāṇi̱ viśvā̍ nā̱veva̱ sindhu̍ṃ duri̱tātya̱gniḥ ||” 10
nācchāya sunavāma somamiti prasavenābhiṣavāya somaṃ rājānamamṛtamarātīyato yajñārthamiti smo niścaye nidahāti dahati bhasmīkaroti somo dadadityarthaḥ | sa naḥ parṣadati durgāṇi durgamanāni
sthānāni nāveva sindhuṃ yathā kaścitkarṇadhāro nāveva sindhoḥ syandanānnadīṃ jaladurgāṃ mahākūlāṃ tārayati duritātyagniriti duritāni
tārayati | tasyaiṣāparā bhavati
12.34
" idaṃ te̱'nyābhi̱rasa̍mānama̱dbhiryāḥ kāśca̱ sindhu̱ṃ pra vaha̍nti na̱dya̍ḥ
sa̱rpo jī̱rṇāmi̍va̱ tvaca̍ṃ jahā̍ti pā̱paṃ sa̱śira̍sko'bhyupetya̍ || "
idaṃ te'nyābhirasamānābhiryāḥ kāśca sindhuṃ patiṃ kṛtvā nadyo
vahanti | sarpo jīrṇāmiva sarpastvacaṃ tyajati | pāpaṃ tyajanti | āpa
āpnoteḥ | tāsāmeṣā bhavati
12.36
“trya̍mbakaṃ yajāmahe su̱gandhi̍ṃ puṣṭivardha̍nam
u̱rvā̱ru̱kami̍va̱ bandha̍nānmṛ̱tyormu̍kṣīya̱ māmṛtā̍t ||”
“śa̱taṃ jīva̍ śa̱rado̱ vardha̍mānaḥ śa̱taṃ hema̍ntāñcha̱tamu̍ vasa̱ntān
śa̱tamindrā̱gnī sa̍vi̱tā bṛha̱spati̍ḥ śa̱tāyu̍ṣā ha̱viṣe̱maṃ punarduḥ ||”
dīrghamāyuḥ | maruta enā vardhayanti | śatamenameva śatātmānaṃ bhavati | śatamanantaṃ bhavati | śatamaiśvaryaṃ bhavati | śatamiti śataṃ dīrghamāyuḥ
12.37
“ mā̱ te̱ rādhā̍ṃsi̱ mā ta̍ ū̱tayo̍ vaso̱'smān kadā̍canā̱ dabha̍n
viśvā̍ ca na upa mi̱mīhi̱ mānu̍ṣa̱ vasū̍ni carṣaṇi̱bhya ā || ”
5 mā ca te dhāmāni mā ca te kadā ca naḥ sariṣuḥ | sarvāṇi prajñānānyupamānāya manuṣyahitaḥ | ayamādityo'yamātmā
athaitadanupravadanti | athaitaṃ mahāntamātmānameṣargaṇaḥ pravadati vaiśvakarmaṇe | “ de̱vānā̱ṃ nu va̱yaṃ jānā̍ ” “ nāsa̍dāsīnno sadā̍sīttadānīm ”
iti ca | saiṣātmajijñāsā | saiṣā sarvabhūtajijñāsā | brahmaṇaḥ sāṣṭriṃ
10 sarūpatāṃ salokatāṃ gamayati ya evaṃ veda
namo brahmaṇe | namo mahate bhūtāya | namaḥ pāraskarāya | namo
yāskāya | brahma śukramasīya | brahma śukramasīya
12.10-2
vyākhyātaṃ 1 daivatamagnirasmi 2 janmanāpaśyaṃ 3 gopāmākāśaguṇastaṃ 4 parivartamānaṃ 6 sa yadyanurudhyate'ṣṭottaramatha 7 ye 8 hiṃsāmāśrityātha 9 ye hiṃsāmutsṛjya 10 na taṃ 11 haṃso 12 gharmaḥ somaḥ pavate 13 brahmā devānāṃ 14 tisro vāca īrayati 5
somaṃ 15 gāvo'krān 16 mahattatsomo 17 vidhuṃ 18 dadrāṇaṃ 19 sākañjānāṃ 20 striyaḥ satīḥ
saptārdhagarbhā 21 na vi 22 jānāmyapāṅ 23 prāṅeti 24 tadidāsa 25 ko adya yuṅkte 26 ka
īṣate 27 ko agnimīṭṭe 28 tvamaṅga 29 haṃsaḥ śuciṣada 30 dvā suparṇā''yāhīndra 31 vipraṃ 32
viprāso 33 jātavedasa 34 idaṃ te'nyābhistryambakaṃ 35 śataṃ 36 jīva mā te 37 rādhāṃsīti saptatriṃśat
12.14-2
athemā yaddyāvo yadudañco vi hi srotoḥ sṛṇyeva taratsa catvāri
śṛṅgā svaryantaścatvāri vāgṛco akṣara āditya ityakṣaraṃ na kṣarati hṛdā
taṣṭeṣu vyākhyātaṃ daivatamanirasmi janmanāpaśyaṃ gopāmākāśaguṇastaṃ
parivartamānaṃ sa yadyanurudhyate'gneruttaramatha ye hiṃsāmāśrityātha ye hiṃsā5 mutsṛjya na taṃ haṃso gharmaḥ somaḥ pavate brahmā devānāṃ tisro vāca īrayati
somaṃ gāvo'krānmahattatsomo vidhuṃ dadrāṇaṃ sākañjānāṃ striyaḥ satīḥ
saptārdhagarbhā na vi jānāmyapāṅ prāṅeti tadvidvāsa ko adya yuṅkte ka
īṣate ko agnimīṭṭe tvamaṅga haṃsaḥ śuciṣad dvā suparṇā ''yāhīndra
vipraṃ viprāso jātavedasa idaṃ te'nyābhistryambakaṃ śataṃ jīva mā te
10 rādhāṃsīti pañcāśat
iti nirukte caturdaśo'dhyāyaḥ samāptaḥ
12.14-2.p1
ūrdhvamārgagatiprakaraṇaṃ samāptam
12.14-2.p2
iti nairuktaṃ dvitīya-pariśiṣṭaṃ samāptam
12.14-2.p3
iti pariśiṣṭam
12.14-2.p4.9
adardarutsamasṛjo vi khāni RV. V. 32. 1; SV. 1. 315; Nir. X. 9.
12.14-2.p4.23
aditidyauraditirantarikṣam RV. I. 89. 10; AV. 7. 6. 1; VS. 25. 23;
§ aditerdakṣo ajāyata RV. X. 72. 4; Nir. XI. 23.
12.14-2.p4.16
§ addhīdindra prasthitemā havīṃṣi RV. X. 116. 8; Nir. VI. 16.
12.14-2.p4.6
§ addhīndra piba ca prasthitasya RV. X. 116. 7; Nir. VII. 6.
12.14-2.p4.17
§ adyā cinnū cittadapo RV. VI. 30. 3; Nir. IV. 17.
12.14-2.p4.11
§ adyā murīya yadi yātudhāno asmi RV. VII. 104. 15; AV. 8. 4. 15;
§ athā sa vīrairdaśabhirvi yūyāḥ RV. VII. 104. 15; AV. 8. 4. 15;
adhyāpitā ye guruṃ nādriyante Vasiṣṭha-Dharma-Śâstra 2. 11; Nir.
§ adhrigava ohamindrāya RV. I. 61. 1; AV. 20. 35. 1; Nir. V. 11.
12.14-2.p4.23_2
§ anarvāṇaṃ vṛṣabhaṃ mandrajihvaṃ RV. I. 190. 1; Nir. VI. 23.
12.14-2.p4.15
§ anarśarātiṃ vasudāmupa stuhi RV. VIII. 99. 4; AV. 20. 58. 2; Nir.
§ anuṣṭhuyā kṛṇuhyahrayāṇaḥ RV. IV. 4. 14; Nir. V. 15.
12.14-2.p4.3
§ anūpe gomāngobhirakṣāḥ RV. IX. 107. 9; SV. 2. 348; Nir. V. 3.
12.14-2.p4.2
anyamū ṣu tvaṃ yamyanya u tvāṃ RV. X. 10. 14; cf. AV. 18. 1. 16;
§ anyena madāhano yāhi tūyam RV. X. 10. 8; AV. 18. 1. 9; Nir. V. 2.
12.14-2.p4.30
anvidanumate tvaṃ mansāsai AV. 7. 20. 2; VS. 34. 8; Nir. XI. 30.
12.14-2.p4.10
apaśyaṃ gopāmani padyamānam RV. I. 164. 31; X. 177. 3; AV. 9. 10. 11;
apāgūhannamṛtāṃ martyebhyaḥ RV. X. 17. 2; AV. 18. 2. 33; Nir. XII. 10.
12.14-2.p4.26
apāṅ prāṅeti svadhayā gṛbhītaḥ RV. I. 164. 38; AV. 9. 10. 16; Nir.
apāmupasthe mahiṣā agṛbhṇata RV. VI. 8. 4; Nir. VII. 26.
12.14-2.p4.47
apoṣā anasaḥ sarat RV. IV. 30. 10; Nir. XI. 47.
12.14-2.p4.44
§ abjāmukthairahiṃ gṛṇīṣe RV. VII. 34. 16; Nir. X. 44.
12.14-2.p4.7
§ abhi krandanti haritebhirāsabhiḥ RV. X. 94. 2; Nir. VII. 7.
12.14-2.p4.1
abhi tvā pūrvapītaye RV. I. 19. 9; VIII. 3. 7; AV. 20. 99. 1; SV. 1.
12.14-2.p4.49
abhi na iḷā yūthasya mātā RV. V. 41. 19 ; Nir. XI. 49.
12.14-2.p4.20
abhi pravanta samaneva yoṣāḥ RV. IV. 58. 8; VS. 17. 96; Nir. VII. 17, 20.
12.14-2.p4.10_2
§ abhīke cidu lokakṛt RV. X. 133. 1 ; AV. 20. 95. 2; SV. 2. 1151;
abhī 3 damekasameko asmi niṣṣāṭ RV. X. 48. 7; Nir. III. 10.
12.14-2.p4.1_2
§ abhra ām̐ apaḥ Nir. V. 5; RV. V. 48. 1.
12.14-2.p4.1_3
abhrātara iva yoṣāḥ Nir. III. 4; cf. AV. 1. 17. 1.
12.14-2.p4.5
abhrāteva puṃsa eti pratīcī RV. I. 124. 7; Nir. III. 5.
12.14-2.p4.10_3
amandānstomānpra bhare manīṣā RV. I. 126. 1; Nir. IX. 10.
12.14-2.p4.20_2
§ amī ya ṛkṣā nihitāsa uccā RV. I. 24. 10; Nir. III. 20.
12.14-2.p4.17_2
amīvahā vāstoṣpate viśvā RV. VII. 55. 1; Nir. X. 17.
12.14-2.p4.1_4
amīṣāṃ cittaṃ pratilobhayantī RV. X. 103. 12; SV. 2. 1211; VS. 17.44;
amūryā yanti jāmayaḥ Nir. III. 4; cf. AV. 1. 17. 1.
12.14-2.p4.21
§ amenām̐ścijjanivataścakartha RV. V. 31. 2; Nir. III. 21.
12.14-2.p4.15_2
§ amyaksā ta indra ṛṣṭiḥ RV. I. 169. 3; Nir. VI. 15.
12.14-2.p4.39
ayaṃ venaścodayatpṛśnigarbhāḥ RV. X. 123. 1; VS. 7. 16; Nir. X. 39.
12.14-2.p4.9_2
ayaṃ sa śiṃkte yena gauḥ RV. I. 164. 29; AV. 9. 10. 7; Nir. II. 9.
12.14-2.p4.21_2
§ ayamu te samatasi RV. I. 30. 4; AV. 20. 45. 1; SV. 1. 183;
§ ayā te agne samidhā vidhema RV. IV. 4. 15; Nir. III. 21.
12.14-2.p4.30_2
araṇyānyaraṇyānyasau RV. X. 146. 1; Nir. IX. 30.
12.14-2.p4.30_3
arāthi kāṇe vikaṭe RV. X. 155. 1; Nir. VI. 30.
12.14-2.p4.21_3
aruṇo māsakṛdvṛkaḥ RV. I. 105. 18; Nir. V. 21.
12.14-2.p4.2_2
aḷātṛṇo vala indra RV. III. 30. 10; Nir. VI. 2.
12.14-2.p4.18
avatatadhanvā pinākahastaḥ TS. 1. 8. 6. 2; cf. VS. 3. 61; Nir. V. 22;
§ avabhṛtha nicampuṇaḥ VS. 3. 48; 8. 27; 20. 18; Nir. V. 18.
12.14-2.p4.12
§ ava śmaśā rudhadbhāḥ RV. X. 105. 1; SV. 1. 228; Nir. V. 12.
12.14-2.p4.17_3
§ avasāya paddhate rudra mṛḷa RV. X. 169. 1; Nir. I. 17.
12.14-2.p4.17_4
§ ava sāyāśvān RV. I. 104. 1; Nir. I. 17.
12.14-2.p4.16_2
§ avīrāmiva māmayaṃ RV. X. 86. 9; AV. 20. 126. 9; Nir. VI. 31,
§ avradanta vīḷitā RV. II. 24. 3; Nir. V. 16.
12.14-2.p4.12_2
§ aśatrurindra jajñiṣe RV. X. 133. 2; AV. 20. 95. 3; SV. 2. 1152;
aśnāpinaddhaṃ madhu paryapaśyan RV. X. 68. 8; AV. 20. 16. 8; Nir. X. 12.
12.14-2.p4.13
aśmāsyamavataṃ brahmaṇaspatiḥ RV. II. 24. 4; Nir. X. 13.
12.14-2.p4.15_3
§ aśyāma vājagandhyam RV. IX. 98. 12; SV. 2. 1030; Nir. V. 15.
12.14-2.p4.9_3
aśravaṃ hi bhūridāvattarā RV. I. 109. 2; Nir. VI. 9.
12.14-2.p4.20_3
§ aśvaṃ na tvā vāravantam RV. I. 27. 1; SV. 1. 17; 2. 984; Nir. I. 20.
12.14-2.p4.31
§ aśvayurgavyū rathayuḥ RV. I. 51. 14; Nir. VI. 31.
12.14-2.p4.2_3
aśvo voḷhā sukhaṃ rathaṃ RV. IX. 112. 4; Nir. IX. 2.
12.14-2.p4.15_4
§ asaṃkhyatā sahasrāṇi ye rudrā adhi bhūmyām VS. 16. 54; Nir. I. 15.
12.14-2.p4.2_4
§ asaścantī bhūridhāre payasvatī RV. VI. 70. 2; Nir. V. 2.
12.14-2.p4.23_3
§ asāmyojo bibhṛthā RV. I. 39. 10; Nir. VI. 23.
12.14-2.p4.4
§ asisvatī bapsatī bhūryataḥ RV. X. 79. 1; Nir. VI. 4.
12.14-2.p4.40
asunīte mano asmāsu dhāraya RV. X. 59. 5; Nir. X. 40.
12.14-2.p4.15_5
§ asūte̍ sūteṃ rajasi RV. X. 82. 4; VS. 17. 28; Nir. VI. 15.
12.14-2.p4.14
§ asti hi vaḥ sajātyaṃ RV. VIII. 27. 10; Nir. VI. 14.
12.14-2.p4.20_4
§ asmabhyamapratiṣkutaḥ RV. I. 7. 6; AV. 20. 17. 12; SV. 2. 971;
asmā idu pra bharā tutujānaḥ RV. I. 61. 12; AV. 20. 35. 12; Nir. VI. 20.
12.14-2.p4.7_2
§ asme ārācciddveṣaḥ RV. VI. 47. 13; Nir. VI. 7.
12.14-2.p4.7_3
§ asme te bandhuḥ VS. 4. 22; Nir. VI. 7.
12.14-2.p4.5_2
§ asme dyumnamadhi ratnaṃ ca dhehi RV. VII. 25. 3; Nir. V. 5.
12.14-2.p4.42
§ asme dhatta vasavo vasūni VS. 8. 18; Nir. VI. 7; XII. 42.
12.14-2.p4.7_4
§ asme pra yandhi maghavan RV. III. 36. 10; Nir. VI. 7.
12.14-2.p4.7_5
§ asme yātaṃ nāsatyā RV. I. 118. 11; Nir. VI. 7.
12.14-2.p4.7_6
§ asme samānebhirvṛṣabha RV. I. 165. 7; Nir. VI. 7.
12.14-2.p4.26_2
asya vāmasya palitasya RV. I. 164. 1; AV. 9. 9. 1; Nir. IV. 26.
12.14-2.p4.25
§ asyā ū ṣu ṇa upa sātaye RV. I. 138. 4; Nir. IV. 25.
12.14-2.p4.4_2
§ ahaṃ ca tvaṃ ca vṛtrahan RV. VIII. 62. 11; Nir. I. 4.
12.14-2.p4.21_4
ahamasmi prathamajā ṛtasya ARS. I. 9; TB. 2. 8. 8. 1; TA. 9. 10. 6;
ahaśca kṛṣṇamahararjunaṃ ca RV. VI. 9. 1; Nir. II. 21.
12.14-2.p4.15_6
§ ahiriva bhogaiḥ paryaiti bāhum RV. VI. 75. 14; VS. 29. 51; Nir. IX. 15.
12.14-2.p4.15_7
§ ākhaṇḍala pra hūyase RV. VIII. 17. 12; AV. 20. 5. 6; SV. 2. 76;
§ ā gadhitā pari gadhitā RV. I. 126. 6; Nir. V. 15.
12.14-2.p4.24
§ आ गल्दा धमनीनाम् Mânava-Śrauta Sûtra 1. 7. 2. 18; Nir. VI. 24.
12.14-2.p4.14_2
āgne yāhi suvidatrebhirarvāṅ RV. X. 15. 9; AV. 18. 3. 48; Nir. VI. 14.
12.14-2.p4.20_5
āghātā gacchāduttarā RV. X. 10. 10; AV. 18. 1. 11; Nir. IV. 20.
12.14-2.p4.9_4
§ ā ghṛṇe saṃ sacāvahai RV. VI. 55. 1; Nir. V. 9.
12.14-2.p4.7_7
§ ā caṣṭa āsāṃ pātho nadīnām RV. VII. 34. 10; Nir. VI. 7.
12.14-2.p4.20_6
ā jaṃghanti sānveṣām RV. VI. 75. 13; VS. 29. 50; Nir. IX. 20.
12.14-2.p4.4_3
ājāsaḥ pūṣaṇaṃ rathe RV. VI. 55. 6; Nir. VI. 4.
12.14-2.p4.7_8
ājuhvāna īḍyo vandyaśca RV. X. 110. 3; AV. 5. 12. 3; VS. 29. 28;
§ ā juhvāno ghṛtapṛṣṭhaḥ RV. V. 37. 1; Nir. V. 7.
12.14-2.p4.19
§ ā tū ṣiñca harimīṃ droḥ RV. X. 101. 10; Nir. IV. 19.
12.14-2.p4.27
ā te kāro śṛṇavāmā vacāṃsi RV. III. 33. 10; Nir. II. 27.
12.14-2.p4.15_8
§ ātmā yakṣmasya naśyati RV. X. 97. 11; VS. 12. 85; Nir. III. 15.
12.14-2.p4.3_2
§ ā tvā rathaṃ yathotaye RV. VIII. 68. 1; SV. 1. 354; 2. 1121; Nir. V. 3.
12.14-2.p4.21_5
§ ā tvā rambhaṃ na jivrayaḥ RV. VIII. 45. 20; Nir. 3. 21.
12.14-2.p4.31_2
§ ā tvā viśantvindavaḥ RV. I. 15. 1; VIII. 92. 22; SV. 1. 197;
ā dadhikrāḥ śavasā pañca kṛṣṭīḥ RV. IV. 38. 10; TS. 1. 5. 11. 4; Nir. X. 31.
12.14-2.p4.2_5
ādāya śyeno abharatsomam RV. IV. 26. 7; Nir. XI. 2.
12.14-2.p4.13_2
§ ādityā dānunaspatī RV. I. 136. 3; II. 41. 6; SV. 2. 262; Nir. II. 13.
12.14-2.p4.6_2
§ ā dvābhyāṃ haribhyāmindra yāhi RV. II. 18. 4; Nir. VII. 6.
12.14-2.p4.12_3
ā no yajñaṃ bhāratī tūyametu RV. X. 110. 8; AV. 5. 12. 8; VS. 29. 33;
āpāntamanyustṛpalaprabharmā RV. X. 89. 5; Nir. V. 12.
12.14-2.p4.1_5
§ āpitve naḥ prapitve tūyamā RV. VIII. 4. 3; SV. 1. 252; 2. 1071;
āpo hi ṣṭhā mayobhuvaḥ RV. X. 9. 1; AV. 1. 5. 1; SV. 2. 1187;
§ āmantrebhiḥ siñcatā madyamandhaḥ RV. II. 14. 1; Nir. V. 1.
12.14-2.p4.36
āyajī vājasātamā RV. I. 28. 7; Nir. IX. 36.
12.14-2.p4.15_9
ā yāhīndra pathibhirīḷitebhiḥ RV. Kh. VII. 55. 8; Nir. XIII. 43 =
§ ā yo dyāṃ bhātyā pṛthivīm Śâṅkh. Śrauta-Sûtra 8. 22. 1;
ā rātri pārthivaṃ rajaḥ RVKh. X. 127. 1; AV. 19. 47. 1; VS. 34. 32;
ā rudrāsa indravantaḥ sajoṣasaḥ RV. V. 57. 1; Nir. XI. 15.
12.14-2.p4.5_3
§ ā rohatho varuṇa mitra gartam RV. V. 62. 8; Nir. III. 5.
12.14-2.p4.11_2
ārṣṭiṣeṇo hotramṛṣirni ṣīdan RV. X. 98. 5; Nir. II. 11.
12.14-2.p4.21_6
§ ā va ṛñjasa ūrjāṃ RV. X. 76. 1; Nir. VI. 21.
12.14-2.p4.37
ā vāmupasthamadruhā RV. II. 41. 21; Nir. IX. 37.
12.14-2.p4.14_3
ā vidyunmadbhirmarutaḥ svarkaiḥ RV. I. 88. 1; Nir. XI. 14.
12.14-2.p4.15_10
āviṣṭyo vardhate cārurāsu RV. I. 95. 5; Nir. VIII. 15.
12.14-2.p4.19_2
§ āviḥ svaḥ kṛṇute gṛhate busaṃ RV. X. 27. 24; Nir. V. 19.
12.14-2.p4.6_3
āśrutkarṇa śrudhī havam RV. I. 10. 9; Nir. VII. 6.
12.14-2.p4.3_3
āsasnāṇāsaḥ śavasānamaccha RV. VI. 37. 3; Nir. X. 3.
12.14-2.p4.6_4
§ āsīna ūrdhvāmupasi kṣiṇāti RV. X. 27. 13; N. VI. 6.
12.14-2.p4.19_3
ā suṣyayantī yajate upāke RV. X. 110. 6; AV. 5. 12. 6; 27. 8;
idaṃ viṣṇurvi cakrame RV. I. 22. 17; AV. 7. 26. 4; SV. 1. 222; 2. 1091;
idaṃ śreṣṭhaṃ jyotiṣāṃ jyotiḥ RV. I. 113. 1; SV. 2. 1099; Nir. II. 19.
12.14-2.p4.4_4
§ indra āśābhyaspari RV. II. 41. 12; AV. 20. 20. 7; 57. 10; Nir. VI.1.
§ इन्द्र इव RV. X. 84. 5; 166. 2; 173. 2; KS. 35. 7; Nir. I. 4.
12.14-2.p4.38
§ indraṃ na tvā śavasā devatā vāyuṃ pṛṇanti RV. VI. 4. 7; VS. 33. 13;
§ indramid gāthino bṛhat RV. I. 7. 1; AV. 20. 38. 4; 20. 47. 4;
indraṃ mitraṃ varuṇamagnimāhuḥ RV. I. 164. 46; AV. 9. 10. 28; Nir. VII. 18;
§ indrasya nu vīryāṇi pra vocam RV. I. 32. 1; cf. AV. 2. 5. 5;
indrāṇīmāsu nāriṣu RV. X. 86. 11; AV. 20. 126. 11; Nir. XI. 38.
12.14-2.p4.3_4
§ indrāya gāva āśiram RV. VIII. 69. 6; AV. 20. 22. 6; 20. 92. 3.
12.14-2.p4.2_6
§ indrāya sāma gāyata RV. VII. 98. 1; AV. 20. 62. 5; SV. 1. 388;
indrāsomā samaghaśaṃ samabhyagham RV. VII. 104. 2; AV. 8. 4. 2;
§ indreṇa yujā taruṣema vṛtram RV. VII. 48. 2; KS. 23. 11; Nir. V. 2.
12.14-2.p4.2_7
indreṇa saṃ hi dṛkṣase RV. I. 6. 7; AV. 20. 40. 1; 70. 3; SV. 2. 200;
§ indreṇaite tṛtsavo veviṣāṇāḥ RV. VII. 18. 15; Nir. VII. 2.
12.14-2.p4.26_3
indro asmām̐ aradadvajrabāhuḥ RV. III. 33. 6; Nir. II. 26.
12.14-2.p4.2_8
§ indro diva indra īśe pṛthivyāḥ RV. X. 89. 10; Nir. VII. 2.
12.14-2.p4.30_4
§ indro yātūnāmabhavat RV. VII. 104. 21; AV. 8. 4. 21; Nir. VI. 30.
12.14-2.p4.26_4
§ indro viśvānbekanāṭām̐ RV. VIII. 66. 10; Nir. VI. 26.
12.14-2.p4.24_2
§ indhāna enaṃ jarate svādhīḥ RV. X. 45. 1; VS. 12. 18; Nir. IV. 24.
12.14-2.p4.24_3
imaṃ taṃ paśya vṛṣabhasya yuñjam RV. X. 102. 9; Nir. IX. 24.
12.14-2.p4.26_5
imaṃ me gaṅge yamune sarasvati RV. X. 75. 5; Nir. IX. 26.
12.14-2.p4.36_2
imā gira ādityebhyo ghṛtasnūḥ RV. II. 27. 1; VS. 34. 54; Nir. XII. 36.
12.14-2.p4.13_3
§ imāsū nu kavitamasya māyām RV. V. 85. 6; Nir. VI. 13.
12.14-2.p4.6_5
imā rudrāya sthiradhanvane giraḥ RV. VII. 46. 1; Nir. X. 6.
12.14-2.p4.1_6
§ ime cidindra rodasī RV. III. 30. 5; Nir. VI. 1.
12.14-2.p4.24_4
iyaṃ śuṣmebhirbisakhā iva RV. VI. 61. 2; Nir. II. 24.
12.14-2.p4.7_9
iṣireṇa te manasā sutasya RV. VIII. 48. 7; KS. 17. 19; Nir. IV. 7.
12.14-2.p4.34
ihendrāṇīmupa hvaye RV. I. 22. 12; Nir. IX. 34.
12.14-2.p4.3_5
iheha jātā samavāvaśītām RV. I. 181. 4; Nir. XII. 3.
12.14-2.p4.6_6
§ īkṣe hi vasva ubhayasya rājan RV. VI. 19. 10; Nir. VI. 6.
12.14-2.p4.24_5
īrmāntāsaḥ silikamadhyamāsaḥ RV. I. 163. 10; VS. 29. 21; Nir. IV.13.
§ ugro yaḥ śambaḥ RV. X. 42. 7; AV. 20. 89. 7; Nir. V. 24.
12.14-2.p4.46
uta gnā vyantu devapatnīḥ RV. V. 46. 8; AV. 7. 49. 2; Nir. XII. 46.
12.14-2.p4.19_4
uta tvaḥ paśyanna dadarśa vācam RV. X. 71. 4; Nir. I. 19.
12.14-2.p4.20_7
uta tvaṃ sakhye sthirapītamāhuḥ RV. X. 71. 5; Nir. I. 8, 20.
12.14-2.p4.17_5
§ uta dvibarhā aminaḥ sahobhiḥ RV. VI. 19. 1; VS. 7. 39; Nir. VI. 17.
12.14-2.p4.33
uta no'hirbudhnyaḥ śṛṇotu RV. VI. 50. 14; VS. 34. 53; Nir. XII. 33.
12.14-2.p4.5_4
§ uta paṣyā rathānām RV. V. 52. 9; Nir. V. 5.
12.14-2.p4.24_6
uta ssrainaṃ vastramathi RV. IV. 38. 5; Nir. IV. 24.
12.14-2.p4.28
uta sya vājī kṣipaṇiṃ RV. IV. 40. 4; Nir. II. 28.
12.14-2.p4.6_7
§ utādaḥ paruṣe gavi RV. VI. 56. 3; Nir. II. 6.
12.14-2.p4.14_4
utāsi maitrāvaruṇo RV. VII. 33. 11; Nir. V. 14.
12.14-2.p4.19_5
§ uto tvasmai tanvaṃ 1 visasre RV. X. 71. 4; Nir. I. 8, 19.
12.14-2.p4.23_4
§ uto samasminnā śiśīhi RV. VIII. 21. 8; Nir. V. 23.
12.14-2.p4.10_4
udīratāmavara utparāsaḥ RV. X. 15. 1; AV. 18. 1. 44; VS. 19. 49;
§ udu jyotiramṛtaṃ viśvajanyam RV. VII. 76. 1; Nir. XI. 10.
12.14-2.p4.3_6
udu tyaṃ jātavedasam RV. 1. 50. 1; AV. 13. 2. 16; 20. 47. 13;
udbṛha rakṣaḥ sahamūlamindra RV. III. 30. 17; Nir. VI. 3.
12.14-2.p4.7_10
upa pra vada maṇḍūki AV. 4. 15. 14; Nir. IX. 7.
12.14-2.p4.22
§ upa prāgātsunmanme'dhāyi manma RV. I. 162. 7; VS. 25. 30; Nir. VI. 22.
12.14-2.p4.16_3
§ upa preta kuśikāścetayadhvam RV. III. 53. 11; cf. BD. IV. 115;
upa śvāsaya pṛthivīmuta dyām RV. VI. 47. 29; AV. 6. 126. 1;
upa hvaye sudughāṃ dhenumetām RV. I. 164. 26; AV. 7. 73. 7; 9. 10. 4;
upāva sṛja tmanyā samañjan RV. X. 110. 10; AV. 5. 12. 10;
upo adarśi śundhyuvo RV. I. 124. 4; Nir. IV. 16.
12.14-2.p4.23_5
§ uru prathasva VS. 1. 22; TS. i. 1. 8. 1; vi. 2. 7. 3; KS. 1. 8; 31. 7;
§ uruṣyā ṇo aghāyataḥ RV. V. 24. 3; VS. 3. 26; Nir. V. 23.
12.14-2.p4.15_11
upastvaccitramā bhara RV. I. 92. 13; SV. 2. 1081; VS. 34. 33;
§ usraḥ piteva jārayāyi yajñaiḥ RV. VI. 12. 4; Nir. VI. 15.
12.14-2.p4.4_5
§ usrā iva svasarāṇi RV. I. 3. 8; Nir. V. 4.
12.14-2.p4.12_4
§ ūrdhvā yasyāmatirbhāḥ AV. 7. 14. 2; SV. 1. 464; VS. 4. 25; Nir. VI. 12.
12.14-2.p4.7_11
§ urva iva paprathe kāmo asme RV. III. 30. 19; Nir. VI. 7.
12.14-2.p4.8
ṛcāṃ tvaḥ poṣamāste RV. X. 71. 11; Nir. I. 8.
12.14-2.p4.10_5
ṛco akṣare parame vyoman RV. I. 164. 39; AV. 9. 10. 18; Nir. XIII. 10.
12.14-2.p4.12_5
§ ṛjīṣī vajrī RV. V. 40. 4; AV. 20. 12. 7; Nir. V. 12.
12.14-2.p4.21_7
§ ṛjunītī no varuṇaḥ RV. I. 90. 1; SV. 1. 218; Nir. VI. 21.
12.14-2.p4.15_12
§ ṛjrā vājaṃ na gadhyaṃ RV. IV. 16. 11; Nir. V. 15.
12.14-2.p4.21_8
§ ṛjrāśvaṃ taṃ pitāndhaṃ cakāra RV. I. 116. 16; Nir. V. 21.
12.14-2.p4.41
§ ṛtasya hi śurudhaḥ santi pūrvīḥ RV. IV. 23. 8; Nir. VI. 16; X. 41.
12.14-2.p4.4_6
§ ṛdūdareṇa sakhyā saceya RV. VIII. 48. 10; Nir. VI. 4.
12.14-2.p4.25_2
§ ṛdhagayā ṛdhagutāśamiṣṭhāḥ VS. 8. 20; Nir. IV. 25.
12.14-2.p4.2_9
§ ṛṣīṇāṃ putro adhirāja eṣaḥ AV. 4. 39. 9; VS. 5. 4; Nir. VIII. 2.
12.14-2.p4.29
§ ṛṣvā ta indra sthavirasya bāhū RV. VI. 47. 8; cf. AV. 19. 15. 4;
§ eka eva rudro'va tasthe, na dvitīyaḥ Nir. I. 15; eka eva rudro na dvitīyāya tasthe
§ ekaṃ pādaṃ notkhidati AV. 11. 4. 21; Nir. XII. 29.
12.14-2.p4.11_3
ekayā pratidhā pibat RV. VIII. 77. 4; Nir. V. 11.
12.14-2.p4.46_2
ekaḥ suparṇaḥ sa samudramā viveśa RV. X. 114. 4; Nir. X. 46.
12.14-2.p4.48
etadasyānaḥ śaye RV. IV. 30. 11; Nir. XI. 48.
12.14-2.p4.7_12
etadvai yajñasya samṛddhaṃ yadrūpasamṛddhaṃ yatkarma kriyamāṇamṛgyajurvābhivadati GB. 2. 2. 6;
etā u tyā uṣasaḥ ketumakrata RV. I. 92. 1; SV. 2. 1105; Nir. XII. 7.
12.14-2.p4.25_3
§ etā viśvā savanā tūtumākṛṣe RV. X. 50. 6; Nir. V. 25.
12.14-2.p4.22_2
§ edhamānadviḷubhayasya rājā RV. VI. 47. 16; Nir. VI. 22.
12.14-2.p4.7_13
§ enāṅgeṣeṇa vayamindravantaḥ RV. I. 105. 19; KS. 12. 14; 23. 11;
§ enā patyā tanvaṃ 1 saṃ sṛjasva RV. X. 85. 27; cf. AV. 14. 1. 21;
§ enā vo agniṃ RV. VII. 16. 1; SV. 1. 45; 2. 99; VS. 15. 32;
§ emīdeṣāṃ niṣkṛtaṃ jāriṇīva RV. X. 34. 5; Nir. XII. 7.
12.14-2.p4.10_6
§ emenaṃ sṛjatā sute RV. I. 9. 2; AV. 20. 71. 8; Nir. I. 10.
12.14-2.p4.28_2
§ eṣa devo ratharyati RV. IX. 3. 5; SV. 2. 609; Nir. VI. 28.
12.14-2.p4.2_10
§ ojaso jātamuta manya enam RV. X. 73. 10; Nir. VIII. 2.
First 200 of 6,127 passages. Read on
Linked texts (4)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit
- Kauthuma (Svādhyāya Maṇḍala edition, Pāraḍī) — Sanskrit
- Atharvaveda — Sanskrit
- Ṛgvedamantrabhāṣya — Sanskrit