Rijvartha 2.15

2.15

kiṃ vicāraṇe prayojanam iti | "yasyai devatāyai havirgṛhītaṃ syāt tāṃ manasā
dhyāyet vaṣaṭkariṣyan" iti ha vijñāyate| nānabhisaṃhitaṃ havirdevatāyai devatāmupeyāt | evamarthaḥ sarvatra vicāraḥ | tathāpi darśitaṃ 'yastu sūktaṃ bhajate yasmai havirnirupyate'
iti | manaseti kimartham | kena vānyena dhyāyet iti | śṛṇu | sarvendriyaviṣayapratyāhṛtena
manasā yathāśrutagṛhītabhāvitānāṃ devatānāṃ nānātvaikatvatritvecchātmano hṛdaye vijñānamayī- 5
mālikhya pratikṛtiṃ lakṣyīkṛtyānanyamanāstatkālamadhītya yājyāṃ vaṣaṭkariṣyaṃstadanucintanasaṃskārasantānaikarasena manasā haviṣyabhisaṃdhāya devatāṃ dhyāyet ityasya viśeṣasya dyotanāyārthaprāptasyāpi manaso grahaṇaṃ manasā dhyāyediti | brāhmaṇaṃ caitadarthamevoktamācāryeṇa | atra
hi viśeṣataḥ puruṣārtho'vabaddha iti | ato'nyathā hi devatācintanaśūnyaṃ karma etasmin
pradhānakāle vikalamityaphalameva syāt | eṣa eva ca dhyānakālo yajamānasya āhuti- 10
prakṣepakālaḥ | na tathānyeṣāmadhvaryuprabhṛtīnāmāhutiprakṣepavyāpṛtānām | lakṣaṇaṃ hi hoteti
tānyetāni ekādaśa āprīsūktāni anukrāntāni | daśadhā daśatīṣu
teṣāmekādaśaṃ praiṣikamiti | itīmānītyupapradarśanārthamitikaraṇaḥ | eṣa eva teṣvapi nirvacanavicārāvadhāraṇakalpaḥ | yastu tadgataḥ kaścit viśeṣaḥ sa ucyate | teṣāṃ vāsiṣṭham
ātreyam ityevamādi | vasiṣṭhena dṛṣṭaṃ vāsiṣṭham | atriṇā dṛṣṭam ātreyam