Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 103.4

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 103.4

Language
Sanskrit

103.4

"vṛddhavāśinyapi vṛkyucyate" yaiṣā vṛddhaṃ vāśyate,-śivā, sāpi vṛkyucyate, vikarttanārthena|| "śa̱taṃ me̱ṣānvṛ̱kye̍ cakṣadā̱namṛ̱jrāśva̱ṃ taṃ pi̱tāndhaṃ ca̍kāra | tammā̍ a̱kṣī nāsa̍tyā vi̱cakṣa̱ ādha̍ttaṃ dasrā bhiṣa̱jāvana̍rvan || ( ṛ0 saṃ0 1, 8, 11, 1)"-iti || ajohavīdityanayā samānāyaiyam | "śata meṣān" "vṛkye" śivāyai,tayā vāśite mati parituṣṭaḥ"cakṣan"vyādiṣṭavān "dānam" |yeyamevaṃ śobhanamabhiprasthitānāmasmākamarthasiddhaye vāśyate, tasyai, śataṃ meṣāṇāṃ dīyatāmityevamājñaptavān|"ṛjrāśvam" ṛjrāśvo nāma rājaputraḥ abhūt | "taṃ" ca punarevaṃ vyādiṣṭavantamatisāhasiko'yamiti "pitā" kupitaḥ, śāpena "andhaṃ" "cakāra" kṛtavānityarthaḥ | "tasmai" evamandhībhūtāya piturabhiśāpena, 'akṣī' akṣiṇī, 'nāsatyau' aśvinau devau, 'vicakṣe' vigatadarśanāya 'ādhattam' | dasrau darśanīyau aśvinau | 'bhiṣajau devabhiṣajau, mayasādayitārau, 'anarvan' cakṣuḥ ādhattam anāśritamanyatra kvacit, svapradhānamityarthaḥ || evamatra meṣasambandhākhyāne ca, tathārthatopapattidarśanāt "vṛddhavāśinī vṛkyucyate"-ityupapadyate |
21 |

Linked texts (1)