Yāska's Nirukta 5.21
Nirukta 5.21
- Language
- Sanskrit
5.21
``aruṇo māsakṛd vṛkaḥ pathā yantam dadarśa hi/
ujjihīte nicāyyā taṣṭeva pṛṣṭyāmayī vittam me asya rodasī/(ṛV.1,105,18)''
aruṇa ārocano māsakṛn māsānāṃś ca ardhamāsānāṃś ca kartā bhavati candramāh/
vṛkaḥ pathā yantam dadarśa nakṣatra gaṇam/
abhijihīte nicāyya yena yena yokṣyamāṇo bhavati candramāh/
takṣṇuvann iva pṛṣṭa rogī/
jānītam me asya dyāvāpṛthivyāv iti/
ādityo api vṛka ucyate yad āvṛṅkte/
``ajohavīd aśvinā vartikā vāmāsno yat sīm amuñcatam vṛkasya/(ṛV.1,117,16)''
uraṇamathih/
uraṇa ūrṇāvān bhavaty ūrṇā punar vṛṇoter ūrṇoter vā/
vṛddha vāśiny api vṛky ucyate/
``śatam meṣān vṛkye cakṣadānam ṛjrāśvam tam pitāndhaṃś cakāra/(ṛV.1,116,16)''
ity api nigamo bhavati/
joṣavākam ity avijñāta nāmadheyam joṣayitavyam bhavati/
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (5)
- Vedic Index of Names and Subjects — Arthur A. Macdonell & A. Berriedale Keith, English
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Die Hymnen des Rigveda, Bd. I: Metrische und textgeschichtliche Prolegomena — Hermann Oldenberg, German
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit
- The Arctic Home in the Vedas — Bal Gangadhar Tilak, English