Yāska's Nirukta 107.72
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 107.72
- Language
- Sanskrit
107.72
bhavati| "śambaḥ ( 72 )" - ityanavagatam | “vajranāma” – ityābhidheyavacanam | "śamayitā vā śātayitā vā"- iti śabdasamādhī || 'ā̱rācchatru̱mapa̍bādhasva dū̱ramu̱gro yaḥ śamba̍ḥ puruhūta̱ tena̍ | a̱sme dhe̍hi̱ yava̍ma̱dgoma̍dindra kṛ̱dhī dhiya̍ṃ jari̱tre vāja̍ratnām || ( ṛ0 saṃ0 7, 8, 23, 2 ) " iti || kṛṣṇasyāṅgirasasyārṣam | triṣṭup | mādhyandine savane stomātiśaṃsane brāhmaṇācchaṃsinaḥ śastre viniyuktā | he "puruhūta !” bahubhirāhūta ! 'yaḥ' eṣaḥ, 'ārāt' samīpe asmākaṃ varttate śatruḥ, taṃ dūram 'apabādhasva' nāśayetyarthaḥ | ārācchabdo hyatra samīpārthavācī | anyatrāpi coktam, - "ārāt prāgvaṃśādudyāstamayau” – iti | kena punarapabādhasva ? "ugro yaḥ śambaḥ” uddūrṇo yo vajraḥ "tena” apabādhasva | kiñca, taṃ dūramapabādhya tataḥ 'asme' asmabhyaṃ 'dhehi' dehi 'yavamat' yavaistadvat-vrīhigodhūmādyannam | api ca, 'gomat' gobhistadvat-paśvādibhiḥ | kiñca, sa tvametadevaṅguṇakamasmabhyamannaṃ dadat 'kṛdhi' kuruṣva imāṃ 'dhiyam' etat karma, 'vājaratnāṃ' vājaramaṇīyāṃ, pracureṇānnena yathaitasmin karmaṇi varttamānā ramemahi, tathā kuruṣvetyabhiprāyaḥ | dhīriti karmanāmasu paṭhitam,–“dhīḥ, śacīḥ”-iti | evamatrāpabādhanasambandhāt "śambaḥ” – ityetad vajranāmetyupapadyate | apaṭhitametadvajranāmasu, – ityato'prasiddhārtham, tasyaivaṃ prakaraṇādarthasiddhirbhavati |
5 |
24 |
2 ||
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit