Yāska's Nirukta 122.11
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 122.11
- Language
- Sanskrit
122.11
“savīmani ( 31 )”–ityanavagatam | “prasave”–ityavagamaḥ || “devasya̍ va̱yaṃ sa̍vi̱tuḥ savī̍mani̱ śreṣṭhe̍ syāma̱ vasu̍naśca dā̱vane̍ | yo viśva̍sya dvi̱pado̱ yaścatu̍ṣpado ni̱veśa̍ne prasa̱ve cāsi̱ bhūma̍naḥ || ( ṛ0 saṃ0 5, 1, 15, 2 )”–iti || bharadvājasyārṣam | jagatī | gavāmayane caturviṃśaṃ nāma dvitīyamahaḥ, tatreyaṃ tṛtīyasavane vaiśvadeve śastre śasyate|| “devasya” “savituḥ”sarvārthaprasavitustasya “vayam” “savīmani” ‘śreṣṭhe’ prasave sarvārthāmyanujñāne, nityakālaṃ vayam eva ‘syāma’ | ‘vasunaśca’ dhanasya ca ‘dāvane’ dāne śreṣṭhe pravṛtte, vayameva labdhāraḥ syāma | he savitaḥ ! ‘yaḥ’ tvaṃ ‘viśvasya’ sarvasyāsya ‘dvipadaḥ’ manuṣyādeḥ, ‘yaḥ’ ‘catuṣpadaḥ’ gavādeḥ, ‘bhūmanḥ’ bhūmnaḥ, ‘niveśane’ ca sthitau, ‘prasave ca’ sṛṣṭau, prabhuḥ ‘asi’ | tasya tava evaṅguṇaviśiṣṭasya prasavaṃ ca dāne ca vayameva aṅgabhūtāḥ syāmeti || evamatra “savituḥ”–ityanena sambandhāt “savīmani”ityasya “prasave”–ityevaṃ vipariṇāma upapadyate |
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit