Yāska's Nirukta 129.5
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 129.5
- Language
- Sanskrit
129.5
“amatiḥ (49)”–ityanavagatam | “amāmayī matiḥ” amatiḥ | evamapi na pratīyata ityāha,–“ātmamayī”yasya matiḥ asāvamatirityucyate | kaśvāsau ? ādityaḥ, tasya hi ātmaprakāśamayī matiḥ || 32u 3 2312 3ka 22 312 312 312 322232 32 “abhi tyaṃ deva17savitāramoṇyoḥ kavikratumarcāmi satyasava17ratnadhāmabhi priyaṃ matim| 32u 32 312 22312 3 1 2 312 312 ūrdhvā yasyāmatirbhā adidyutatsavīmani hiraṇyapāṇiramimīta sukratuḥ kṛpā svaḥ || (sā0 cha0 ā0 5, 2, 3, 8)”–iti || nakulasyārṣam | aticchandāḥ, aṣṭiḥ | pravarye śasyate, somasammāne cādhvaryave viniyuktā | ‘abhi arcāmi’ ‘tyaṃ’ tam aham, ‘devaṃ’ ‘savitāram’ | ‘oṇyoḥ’ dyāvāpṛthivyoḥ yānyantarā bhūtāni varttante, tebhyaḥ sarvebhya sakāśāt | ‘kavikratuṃ’ krāntaprajñānam, ‘satyasavaṃ’ satyābhyanujñam, ‘ratnadhāṃ’ ramaṇīyānāṃ dhanānāṃ dātāram, ‘abhi matim’ abhimantāraṃ sarvārthānām, īśvaratvāt, ‘priyaṃ’ ca sarvabhūtānām | “ūrdhvā” “yasya” savituḥ “amatiḥ” ātmaprakāśamayī matiḥ | āha–katamā punarasāvūrdhvā ? iti,–“bhā” yāḥ “adidyutat” adyotayat | tam abhyarcāmi | kiñca, ‘savīmani’ prasave yasya sarvamidaṃ pravarttate, ‘hiraṇyapāṇiḥ’ raśmipāṇiḥ, sarvamidaṃ
jagat 'amimīta' nirmitavān | 'sukutuḥ' sukarmā | 'kṛpā' svayā sāmarthyakalpanayā | 'svaḥ' ādityaḥ, su araṇa ityarthaḥ || evamatra "amati"-śabdena ātmaprakāśagatam ādityavijñānamucyate, sa hi prakāśasatattva eva nānyat prakāśāntaramapekṣata ityupapattiḥ |
12 |
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit