Yāska's Nirukta 6.12
Nirukta 6.12
- Language
- Sanskrit
6.12
``kṛṇuṣva pājaḥ prasitam na pṛthvīm yāhi rājevām avām ibhena/
tṛṣvīm anu prasiti drūṇāno astāsi vidhya rakṣasas tapiṣṭhaih/(ṛV.4,4,1)''
kuruṣva pājaḥ pājaḥ pālanāt prasitim iva pṛthvīm/
prasitiḥ prasayanāt tantur vā jālam vā/
yāhi rājā iva amātyavān abhyamanavān svavānver ābhṛtā gaṇena gatabhayena hastinā iti vā tṛṣvyā anu prasityā drūṇānah/
asitāsi vidhya rakṣasas tapiṣṭhais taptatamais tṛptatamaiḥ prapiṣṭhatamair iti vā/
``yas te garbham amīvā durṇāmā yonim āśaye/''
amīvābhyammanena vyākhyāto durṇāmā krimir bhavati pāpanāmā/
kṛmiḥ kravye medyati kramater vā syāt saraṇakarmaṇaḥ kāmater vā/
``atikrāmanto duritāni viśvā/''
atikramamāṇā durgatigamanāni sarvāṇi/
apvā yad enayā viddhā upavīyate vyādhir vā bhayam vā/
``apve parehi''
ity api nigamo bhavati/
amatir amāmayī matir ātmamayī/
``ūrdhvā yasya amatirbhā adidyut savīmanī''
ity api nigamo bhavati/
śruṣṭīti kṣipranāmāśu aṣṭīti/
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (4)
- Vedic Index of Names and Subjects — Arthur A. Macdonell & A. Berriedale Keith, English
- Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions — John Muir, English
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit