Yāska's Nirukta 133.6
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 133.6
- Language
- Sanskrit
133.6
“girvaṇase (58)”-iti, anavagatam | ‘gīrvaṇanīyaḥ’-ityavagamaḥ | “gīrbhiḥ” stutibhiḥ “enaṃ vanayanti”—iti arthavacanam ||
“ā̱māsu̍ pa̱kvamai̍raya̱ ā sūrya̍m̐ rohayo di̱vi | gha̱rmaṃ na sā̱manta̍patā suvṛ̱ktibhi̱rjuṣṭa̍ṃ girvaṇase bṛ̱hat || (ṛ0 saṃ0 6, 6, 12, 7)”—iti ||
nṛmedhasaḥ priyamaidhaso vā iyamārṣam | bṛhatī | aindre sūkte | ‘āmāsu’ apakkāsu goṣu kṣīraṃ ‘pakvam’ ‘airayaḥ’ tvam indra ! | “tasmādāmā satī pakkaṃ duhe iti hi vijñāyate” | tadidamāmāyāāṃ satyāṃ gavi śṛtaṃ paya iti | kiñca, ‘ā sūryaṃ rohayo divi’ ā rohayaḥ tvaṃ sūrye divi dyuloke ityarthaḥ | ‘prāyaścittārthyāḥ stostṛnāha,asmai indrāya evaṅguṇaviśiṣṭāya ‘gharmaṃ na’ gharmamiva sutaptaṃ suṣṭhu suguṇaṃ ‘sāman’ sāma ‘tapata’ sthānakaraṇānupradānavaduccārayatetyarthaḥ | ‘suvṛktibhiḥ’ śobhanābhiḥ stutibhiḥ “juṣṭaṃ” priyaṃ “girvaṇase” indrāya stutisambhakte | katamat punastatsām ? iti,“bṛhat” taddhi priyamitdrasya | evamatra “girvaṇāḥ=devaḥ” ucyate, śabdasārūpyādityupapadyate |
14 |
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit