Yāska's Nirukta 138.10
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 138.10
- Language
- Sanskrit
138.10
“jarūtham ( 80 )”-ityanavagatam | “garūtham”-ityavagamaḥ | “gṛṇāteḥ ( kryā0 pa0 )”-iti dhātunirdeśaḥ || “tvāma̍gne sa̱midhā̱no vasi̍ṣṭho jarū̍thaṃ ha̱nyakṣa̍ rā̱ye pu̍ra̱ndhim | pu̱ruṇīthā jā̍tavedo jarasva yūyaṃ pā̍ta sva̱stibhi̱: sadā̍ naḥ || ( ṛ0 saṃ0 5, 2, 12, 6 )”-iti || vasiṣṭhasyārṣam | āgneyī | triṣṭup | prātaranuvākāśvinayoḥ śasyate | he bhagavan 'agne' ! 'vasiṣṭhaḥ' 'tvāṃ' 'samidhānaḥ' sandīpanyan “jarūthaṃ” stotraṃ “han” gamayan tvāṃ prati, “hanti, sedhati”-iti gatikarmasu paṭhitam | “yakṣi” yajati | “rāye” dhanaprāptyartham | “purandhim” bahukarmatamaṃ dhanasambandhādvā bahudātṛtamamiti syāt | yastvaṃ vasiṣṭhena evamijyase, taṃ tvāṃ vayamapi yajāma eva | sa tvaṃ he 'puruṇīthā' bahustuta ! 'jātavedaḥ' asmābhirijyamānaḥ 'jarasva' juṣasvaitadḍhaviḥ asmatprattam | kiñca, 'yūyam' asmān 'pāta' rakṣata | ekasyaiva pūjanārthe bahuvacanam | 'svastibhiḥ' svastyayanaiḥ, āśīḥprayogaiḥ pāta 'naḥ' | 'sadā' nityamevetyarthaḥ | evamatra jarateḥ stutyarthasya śabdasārūpyādarthāvirodhācca “jarūtham=stotram” ityupapadyate |
17 |