Yāska's Nirukta 138.6
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 138.6
- Language
- Sanskrit
138.6
"urāṇaḥ (76)"-ityanavagatam | "ūru kurvāṇaḥ"-ityavagamaḥ || "vai̱śvāna̱rasya̍ dū̱tyā̍ni vi̱dvānu̱bhe a̱ntā roda̍sī saci̱kitvā̍n | dū̱ta īya̍se pra̱diva̍ urā̱ṇo vi̱duṣṭa̍ro di̱va ā̱roca̍nāni || ( ṛ0 saṃ0 3, 5, 7, 3)"--iti ||
vāmadevasyārṣam | triṣṭup | āgneyī | prātaranuvākāśvinayoḥ śasyate | he bhagavannagne ! 'veḥ' tvaṃ jānīṣe | kim ? 'adhvarasya' yajñasya 'dūtyāni' dūtakarmāṇi,' yāni dūtena karttavyāni | kiñca, 'ubhe antā' ubhāvapyantau 'rodasī' rodasyoḥ 'vidvān' asi vijānīṣe | kiñca, samastamapyetajjagat 'cikitvān' asi, na te vijñānapratīghāto'sti kṛtsne'pi jagati, vijānīṣe sarvāṇi devatāsthānāni | "pradivaḥ" eva asi 'dūtaḥ' cirantanaḥ sarveṣāṃ yajamānānām | yato'smābhistvametasmin karmaṇi "dūtaḥ" dūtatvena "īyase" yācyase, sa tvam "urāṇaḥ" alpamapi hutaṃ haviḥ devatātṛptisamarthaṃ bahu kurvāṇaḥ | 'viduṣṭaraḥ' vidvattaraḥ, manuṣyahotuḥ sakāśāt | 'diva ārodhanāni' āroḍhavyāni devatāsthānāni prati vaha etāni havīṃṣītyabhiprāyaḥ || evamatra śabdasārūpyādarthopapatteśca "ugaṇa "- ityasya "uru kurvāṇaḥ"- ityeṣa vipariṇāma upapadyate |
17 |