Yāska's Nirukta 138.7
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 138.7
- Language
- Sanskrit
138.7
"stiyāḥ ( 77 )" - ityanavagatam | "styāyanāḥ"-iti nyāyyam | "āpo bhavanti" - ityabhidheyavacanam | 'styāyanāt' saṃhananāt-ityarthaḥ, āpa eva hi pārthivānāṃmavayavānāṃ saṃhanane hetubhūtā bhavanti, -athavā himeprabhāvena ca tā ātmanaiva saṃhatā bhavanti || "vṛṣā̍si di̱vo vṛ̍ṣa̱bhaḥ pṛ̍thi̱vyā vṛṣā̱ sindhū̍nāṃ vṛṣa̱bhaḥ stiyā̍nām | vṛṣṇò ta̱ indu̍rvṛṣabha̱ pīpāya svā̱dū raso̍ madhu̱peyo̍ va̱rāya̍ || ( ṛ0 sa0 4, 7, 20, 1 )" iti || śaṃyorbārhaspatyasyeyamārṣam | aindrī | he indra ! 'vṛṣā" 'asi' 'divaḥ' varṣitāsi 'pṛthivyāḥ' ca varṣitā | "sindhūnāṃ" syandanānām apāñca varṣitā "stiyānāṃ" saṃhantrīṇām apām, athavā saṃhatānāmā-tmanaiva hiṃmabhāvena | yāvat kiñcit secanakarma, tat sarvaṃ tvadadhīnamityabhiprāyaḥ | tasmai evaṃguṇaviśiṣṭāya 'vṛṣṇo' varṣitre 'te' tubhyam | eṣaḥ 'induḥ' somaḥ, he "vṛṣabha" varṣitaḥ ! 'pīpāya' punaḥpunaḥ āpyāyyate, athavāpānāya saṃskṛtaḥ, 'svādū rasaḥ' svādurasasaṃyuktaḥ, 'madhupeyaḥ' madhurapeyaḥ, 'varāya' tubhyaṃ śreṣṭhā-
yetyarthaḥ || ethaimaṃtra “stiyā”—śabdena “saṃhantyaḥ, saṃhatā vā āpaḥ” ucyante-śabdasārūpyāt “styai śabdasaṅghātayoḥ (bhū0 pa0)”—ityasya |
17 |