Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 138.8

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 138.8

Language
Sanskrit

138.8

“stipāḥ (78)”—ityanavagatam | “stiyāpālanaḥ”—ityavagamaḥ | ‘kūpaḥ’— abhidheyaḥ, sa hi ‘upasthitān’ pātṝn “pālayati” || “yaṃ tvā pūrve̍mīḷito va̍dhryaśvaḥ sa̍mīdhe a̍gne̱ sa i̱daṃ ju̍ṣasva | sa na̍ḥ sti̱pā u̱ta bha̍vā ta̱nūpā dātraṃ rakṣasva̱ yadi̱daṃ te̍ a̱sme || (ṛ0 saṃ0 8, 2, 19, 4)”—iti || vādhyaśvasya sumitrasyeyamārṣam | triṣṭup | āgneyī | ‘he agne !’ ‘yaṃ tvāṃ’ ‘vadhyaśvaḥ’ ‘īḷitaḥ’ īḍitaḥ api sarvairmaharṣibhiḥ, ‘pūrva’ ‘samīdhe’ samedhitavān, upacīrṇavān, taṃ tvāmadyamapi samindhe, ko hi nāma tvā • samindhīta | ‘saḥ’ sa māmedhyamānaḥ asmābhiḥ ‘idaṃḥ’ haviḥ ‘juṣasva’ sevesva | kiñca, etāvatyeva hi daivatayoge tvam, “saḥ” “naḥ” “stipāḥ” kūpa iva “tanūpāḥ” bhava, yathā hi ttānāvāvārtān pātṝn pātyudakasampradānena | kiñca, ‘dātram’ dānam ‘rakṣasva’ katamat ? yadidaṃ te’ ‘asme’ asmāsu varttate ityarthaḥ||evamatrāvirodhācchabdasārū pyācca “stipāḥ=kūpaḥ’—ityupapadyata |
17|