Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 144.2

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 144.2

Language
Sanskrit

144.2

"bhṛmiḥ (87)"-ityanavagatam | 'bhramaṇam'—ityavagamaḥ | "bhrāmyateḥ"-iti nirvacanam | 'agniḥ'-abhidheyaḥ || "i̱mārma̍gne śa̱raṇi̍ṃ mīmṛṣo na i̱mamadhvā̍naṃ yamagā̍ma dū̱rāt | ā̱piḥ pi̱tā prama̍tiḥ somyā̍nā̱ṃ bhṛmi̍rasyṛṣi̱kṛnmartyā̍nām || (ṛ0 saṃ0 1, 2, 37, 1 )"- iti || hiraṇyastūpasyārṣam | prātaranuvākāśvinayoḥ śasyate | he bhagavan ! 'agne !' 'imāṃ śaraṇiṃ' maraṇalakṣaṇāṃ hiṃsāṃ, imāṃ saṃsṛtiṃ vā 'mīmṛṣaḥ' 'naḥ'mārjiyasva nāśayasva naḥ | katamāṃ śaraṇim ? 'imam adhvānam' 'yam' etaṃ saṃsārādhvānam 'agāma' gatavanto vayam , amuṣmāllokādimaṃ lokam | asmāsu etāṃ saṃsārahiṃsām, enam ārjavaṃ javībhāvatvamasmākaṃ mārjayasva | kasmāt punarevamucyase ? itaḥ, yasmāt 'āpiḥ' tvamasmākam āptaḥ, athavā vyāpāgritā kṛtsnasya jagato mahimnā | 'pitā' ca rakṣitā, 'saumyānām' somasampādināṃ manuṣyāṇām | 'pramatiḥ' ca prakṛṣṭamatiḥ | "bhṛmiḥ" ca, tvameva saṃsāre bhrāmayitā pañcāgnividyoktena prakāreṇa, tvadadhīna eva saṃsāro mokṣaśca | "ṛṣikṛt" ca, darśanakarttāsi tvam, tvadadhīnameva darśanaṃ "martyānāṃ" manuṣyāṇām | sarvavijñānaprakāśenānugṛhyāsmān mocayasvāsmāt saṃsārādityabhiprāyaḥ | devayānenaiva pathā gamaya, mā pitṛyāṇeneti || evamatra "bhṛmiḥ=agniḥ" arthāvirodhāt viśeṣyate |
6|
20|

Linked texts (1)