Yāska's Nirukta 146.2

146.2

"rāspinaḥ(90)"-ityanavagatam | "rāpī"-iti vā syāt, "rāsī"-iti vā"rapateḥ vā" śabdārthasya, "rasateḥ vā" śabdārthasyaiva | raṇaṇaśīlo vā rasanaśīlo vā yaḥ, saḥ rāspī || "u̱ta tyā me̱ yaśa̍sā̱ śveta̱nāyai̱ vyantā̱ pānto̍śijo hu̱vadhyai̍ | pra vo̱ napā̍tama̱pāṃ kṛ̍ṇudhvaṃ pramā̱tarā̍ rā̱spina̱syāyo̍ḥ||(ṛ0saṃ02,1,1,4)"-iti || kakṣīvata ārṣam | triṣṭup | vaiśvadeve sūkte | 'uta tyā' api tau, aśvinau | 'me' mama 'yaśasā' havirlakṣaṇena dhanena tarpyamāṇau, 'śvetanāyai'uṣasaḥ kāle prāpte "vyantā pāntā" vītām bhakṣayetāṃ puroḍāśam, pibetāṃ somam | yato bravīmi,-he 'auśijaḥ' medhāvinaḥ! ṛtvijaḥ ! 'huvadhyai' āhvayadhvaṃ tāvaśvinau | kiñca, 'pra' bravīmi 'vaḥ'-'kṛṇudhvama' 'apāṃ napātam' api, etasmin karmaṇi bhāgināmiti | kiñca, 'pramātarau' dyāvāpṛthivyāvapi sarvabhūtanirmātryau kṛṇudhvaiva, etasmin karmaṇi bhāginyāviti etacca vaḥ prabravīmi | kaṃ ca punararthaṃ puraskṛtya etat kurudhvam ? iti,-"rāspinasya āyoḥ" raṇaṇaśilasya vā rasanīlasya vā śabdakāriṇo varṣabhūtasyodakasya prāptyartham, athavā-stotuḥ putrasya prāptyartham | "āyavaḥ"-iti manuṣyanāma || evamatra "rāspina"-śabdena udakaṃ stotā vābhidhīyate, śabdasārūpyādarthāvirodhācca |
6 |
21 |