Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 150.2

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 150.2

Language
Sanskrit

150.2

“ṛcīṣamaḥ (102)”—ityanavagatam | īkāro'trānavagataḥ | “ṛcā samaḥ”— ityavagamaḥ || “i̱ha śruta indro̍ a̱sme a̱dya stave̍ vajryūcī̱ṣama̍ḥ | mi̱tro na yo jane̱ṣvā yaśa̍śca̱kre asā̱myā || (ṛ0 saṃ0 7, 7,6,2)”—iti || vimadasyārṣam | āstārapaṅktiḥ | aindrī | sa punaraindro vā prājāpatyo vā vāsukasya vā vasukṛtaḥ | pṛṣṭhyasya caturthe'hani niṣkevalye śasyate | ‘śrutaḥ’ vikhyātaḥ sarvāsu dikṣu, ‘iha’ ‘etasmin karmaṇi, ‘adya’ ‘stave’ vijetuṃ stūyate'smābhiḥ ‘vajrī’ | kiṃlakṣaṇaḥ ? “ṛcīṣamaḥ” “ṛcā samaḥ” yāvataivārthena yuktoccāryate ṛk stutyabhiprāyeṇa, tāvānevāsau bhavatyaiśvaryayogāt | kiñca, ‘mitro na’ mitra iva, yathā hi kaścidāpto mitro janeṣu yaśaḥ kuryāt, evaṃ ya indraḥ ‘yaśaḥ’ ‘ācakre’ ābhimukhyena sarvāsu dikṣu karoti | kiṃlakṣaṇaṃ punaryaśaḥ karoti ? ‘asāmi’ asamāptamanantamityarthaḥ | ya evaṅguṇayukta indraḥ, so'smābhiriha stūyate || evamatra stutisambandhāt śabdasārūpyācca “ṛcīṣamaḥ = ṛcā samaḥ”—ityupapadyate |
6 |
23 |

Linked texts (1)