Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 169.1

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 169.1

Language
Sanskrit

169.1

"indre kāmā ayaṃsata divyāṃsaḥ pārthivā uta | tyamūṣu gṛṇatā naraḥ ||" - iti || he stotāraḥ ! ye divyāḥ kāmāḥ, ye ca pārthivāḥ, te indre eva upanibaddhāḥ, taṃ prārthayata, sa hi kāmānāmīṣṭe | 'tya mū ṣu' taṃ muṣṭhu kāmaprāptyarthaṃ 'gṛṇata' stuta, he 'naraḥ !' | saptamyāmetadudāharaṇam |
7 |
"atha pratyakṣakṛtā madhyamapuruṣayogāḥ, tvamiti caitena sarvanāmnā" | uktaṃ parokṣakṛtamantralakṣaṇa modāharaṇam || adhunā pratyakṣakṛtamantralakṣaṇamucyate, tadadhikārārtho'yam 'atha' śabdaḥ | madhyamapuruṣayogāḥ madhyamena puruṣeṇa saṃyuktā ye mantrāḥ, te pratyakṣakṛtāḥ | tvamiti caitena sarvanāmnā saṃyuktāḥ, te ca pratyakṣakṛtāḥ | yatra tvamityevaṃ śrūyate, tatrāvidyamāno'pi madhyamaḥ puruṣo'dhyāhāryaḥ | yatra tu madhyamaḥ puruṣaḥ śrūyate, tatrāvidyamānamapi"tvam"--ityetat sarvanāmādhyāhāryam, sambandhi śabdatvādanayoḥ|
7|

Linked texts (1)