Yāska's Nirukta 17.4
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 17.4
- Language
- Sanskrit
17.4
“naikapadāni nirbrūyāt” prakaraṇopapadarahitāni yāni santi, tāni kevalānyeva pareṇābhidrohabuddhyā pṛcchyamānāni na nirbrūyāt, na nirvaktavyānīti | kiṃ kāraṇam ? teṣā prakaraṇādupapadādvā arthaḥ śakyate'vadhārayitum, so'sau prakaraṇānabhijño'nyathaiva nirbrūyāt, tataśca pratyavāyena yogādapahāraiśca syāt | tadyathā,-'jahā'- ityekaṃ padaṃ prakaraṇopapadarahitam, [ tatra ] na vijñāyate-kiṃ hanteḥ (adā0 pa0), uta “ohāk tyāge (ju0 pa0)”-ityasya dhātoḥ syāt ? iti | tat punaretat“mā na eka̍sminnāga̍si̱ mā dvayo̍ru̱ta tri̱ṣu | vadhī̍rmā śūra̍ bhūri̍ṣu || (ṛ0 saṃ0 6, 3, 48, 4)” ityetasyāmṛci yadetanmā vadhīrivi padam, etad gamyate hanteḥ syāditi | kiṃ kāraṇam? 'vijñātaprakaraṇopapadasya hi samajasam̐ hyarthakaraṇaṃ nyāyyamityevamanavagatasaṃskārāṇāmekapadānāṃ prakaraṇādarthāvadhāraṇamupapadādvā śakyate kartum | ata idamuktam,-naikapada[āni] nirbrūyāt iti |
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit