Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 2.3

Nirukta 2.3

Language
Sanskrit

2.3

rājñaḥ puruṣo rāja puruṣaḥ
rājā rājateḥ
puruṣaḥ puri ṣādaḥ puri śayaḥ pūrayater vā
pūrayaty antar ity antara puruṣam abhipretya
``yasmāt param na aparam asti kiṃcid yasmān na aṇīyo na jyāyo asti kaścit.''.(ṭA.10,10,3;.ṃu.10,4)
``vṛkṣa iva stabdho divi tiṣṭhaty ekas tena idam pūrṇam puruṣeṇa sarvam.''.(ṭA.10,10,3;.ṃu.10,4;.ṆU.21-9).ity api nigamo bhavati
viścakadrākarṣo vi iti cakadra iti śva gatau bhāṣyate
drāti iti gati kutsanā
kadrāti iti drāti kutsanā
cakadrāti kadrāti iti sato anarthako abhyāsas tad asminn asti iti viścakadraḥ
kalyāṇa varṇa rūpaḥ kalyāṇa varṇasya iva asya rūpam
kalyāṇam kamanīyam bhavati
varṇo vṛṇoteḥ
rūpam rocateḥ
evam taddhita samāsān nirbrūyāt
na eka padāni nirbrūyāt na avaiyākaraṇāya na anupasannāya anidaṃvide vā
nityam hy avijñātur vijñāne asūyā
upasannāya tu nirbrūyād yo vā alam vijñātum syān medhānine tapasvine vā

Commentaries (4)

Linked texts (8)