Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 172.2.2

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 172.2.2

Language
Sanskrit

172.2.2

iti pratijñātavataḥ kuto vāyvindraśabdayorarthabhedaḥ ? bhede hi pratijñāhāniḥ syāt | api ca bhede'bhiprete naikavacanena niradekṣyadantarikṣasthāna iti | abhidhānamātre bhinne'pyabhidheyasya cābhede antarikṣamasya sthānamityupapatteḥ | ṣaṣṭhyekavacano viśeṣyo'ntarikṣasthānaśabdena viśeṣyate, itarathā hyantarikṣasthānau ityavakṣyat dvayorviśeṣyayoḥ | api ca "vāyavāhi darśat (ṛ0 saṃ0 1, 1, 3, 1)"-iti || vāyoḥ prādhānyastutimudāhṛtya tāṃ nirucya tasyāṃ somapānasambandhamupalakṣya-aindratvaṃ ca somasyāvetya "a̱ṃśura̍ śu̱ṣṭe"ityetasmin "ā tvamindrā̍ya pyāyasva" "tubhya̱mindra̍ḥ pyāya̍tām"-iti nānyatrendraśabdāt mukhyābhisambandhino madhyamāt somapānaṃ sambhavatīti pratītya vāyuśabdasyendraśabdena samānārthatāṃ dṛḍhamavadhārya amṛṣyamāṇo vāyuśabdasya madhyasādarthāntare vṛttimaparyāyaśabdavādināmākṣipannāha "kamanyaṃ madhyamāddevamavakṣyat" ( 10 | )-iti | uttaramapi ca yamudājahāra nigamaṃ "tasyaiṣā parā bhavati" (10|

Linked texts (1)