Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 179.10

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 179.10

Language
Sanskrit

179.10

ahaṃ tu na samāmane | kasmāt ? “bhūyāṃsi tu samāmnānāt” yāni teṣu guṇapadāni vṛtrahāṃhomukprabhṛtīni samāmananti, tato'nyānyapi bhūyāṃsi bahutarāṇi santi eva | māhābhāgyād devatāyāḥ guṇānāmiyattā nāstīti teṣāṃ tu sarveṣāṃ samāmnāne samāmnāyasyāpariniṣṭhaiva syāt | tathā ca sati teṣāṃ śāstre asamāptiḥ, tanmamāpi mām̐ bhūdityataḥ
"yat tu saṃvijñānabhūtaṃ syāt prādhānyastuti, tat samāmane" iti | yadetat saṃvijñānabhūtaṃ rūḍhamagauṇaṃ kevalamapi nirviśeṣaṇaṃ labdhapradhānastuti devatāpadamanyādi, tat samāṃmane, na gauṇaṃ vratabhṛt-vratapatyādi ||
athavā-tānyapyeke samāmanantītyata uttarasya "bhūyāṃsi tu samāmnānāt"ityasyāparo'rthaḥ | bhūyāṃsi eva teṣāṃ samāmnānāt guṇāni samāmnātāni syuḥ na kiñcidatiriktaṃ prayojanam, vacanāt kevalaṃ guru śāstraṃ sampadyate, tanmā bhūt-ityarthaḥ|
13|

Linked texts (1)