Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 180.3

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 180.3

Language
Sanskrit

180.3

"agniḥ kasmāt" | devatābhidhāne devatām ātmanaḥ parokṣīkṛtya parokṣīkṛtaṃ tattvamarpitam, parokṣapriyā iva hi devāḥ pratyakṣadviṣa iti hi vijñāyate | tannirvacanādāgamaprāmāṇikaṃ devatātādbhāvyamanubhavatīti avetya tannirvivakṣayā "agniḥ kasmāt"? ityupoddhṛtya "agraṇīḥ bhavati" - ityevamādinā agniśabdaṃ nriāha | sarvatraivaṃ devatāāyade upodghātopanyāsau draṣṭavyau || ātmavitpakṣe tu sarvamabhidhānamātmārthameveti sarvāvasthamātmānaṃ sarvābhidhānavyutpattito nirucya yāthārthyataḥ parijñāya sarvātmana ātmanaḥ sarvavisthaṃ vibhūtittādbhāvyamanubhavatīti sarvapadavyutpattiprayojanam | smaryate hi, - "śabdabrahmaṇi niṣṇātaḥ parabrahmādhigacchati" - iti |
7 |
14 |