Yāska's Nirukta 188.1.6
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 188.1.6
- Language
- Sanskrit
188.1.6
“yatrā vadet0-(ṛ0 saṃ0 8, 4, 13, 2)” || “yatra” yasmin karmaṇi “vi vadete” verupasargasyāpakṛṣya yatra kriyāpadena sāmarthyaṃ tatrānayanam | kau punastau vivadete ? “avaraḥ paraśca” “daivyau hotārau”-“ayaṃ ca agniḥ” pārthivaḥ “asau ca madhyamaḥ” vāyuḥ || kathaṃ vivadete ? “yajñanyoḥ” yajñanetryoḥ | ubhāvapyāvāṃ yajñasya netārau, tat kataraḥ “nau” āvayoḥ “yajñe” “bhūyaḥ” bahu “veda” iti | tatra ya ete “sakhāyaḥ” “samānakhyānā ṛtvijaḥ” yajñe niyuktāḥ “nakṣanta” samaśnuvate “yajñam” ta evaṃ “sadhamādam” sahamādam “sahamadanam” saharṣam uccaiḥśrutya anayoḥ “āśekuḥ” “āśaknuvanti” || athāśaknuvantaśca kiṃ brūyuḥ ? “ka idaṃ vivocan” ‘ko na idaṃ vivakṣyatīti” katara etayoryajñe bhūyo veda ? iti, ubhāvapyetau yajñe bhūyovidāvityabhiprāyaḥ | 7 | 30 | yathāgnipradhānametat sūktaṃ hotṛkarmaṇā'gnigambaddhatvāt viśeṣālliṅgena, na sūryapradhānam, “tasyottarā” tathā iyamaparā ṛk “bhūyase nirvacanāya” bahutarāya nirūpya vacanāya || pūrvaisyoḥ ko viśeṣaḥ ? asyāṃ hi, vibhajya vāyoḥ kevalò'gniraṃva stūyate, pūrvasyāṃ mubhāvapi bhūyovidāvṛtyuktam ||
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit