Yāska's Nirukta 20.7
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 20.7
- Language
- Sanskrit
20.7
"athāpi mitrasyaikasya" ādityapravādā stutirbhavati | tadyathā'pra sa mitra marto astu prayasvānyasta āditya śikṣati vratena | na hanyate na jīyate tvoto nainamaṃho aśnotyantito na dūrāt || (ṛ0 saṃ0 3, 4, 5, 2)'' | ayamanyanye bahavo nigamā ityapiśabdaḥ | pra sa mitreti viśvāmitreṇa dṛṣṭā, triṣṭup | maitrasya caroḥ puro'nuvākyā | 'pra astu' prakarṣeṇāstu bhavatu | he 'mitra !' 'āditya' aditeḥ putra | 'sa marttaḥ' sa manuṣyaḥ 'prayasvān' annavān | yaḥ kiṃ karoti? 'yaḥ' 'te' tubhyaṃ 'śikṣati' dadāti 'vratena' karmaṇā yāgākhyena nirvapaṇaprokṣaṇādinā saṃskṛtyedaṃ havirlakṣaṇam | kiṃ ca evamatimahāprabhāvastvaṃ yena sa martto yastava yaṣṭā 'tvotaḥ' tvatparigrahe varttamānaḥ, tvayā rakṣitaḥ 'na' kenacit pratyanīkabhūtenātibalenāpi śatruṇā 'hanyate' hiṃsyate | 'na' coddato'pi sa ca 'jīyate' vaśīkriyate kenacit | na ca kevalaṃ śatrūṇāmanādhṛṣyaḥ, tenātibalenāpi || 'na' ca 'enaṃ' tvotaṃ santam 'aṃhaḥ' api pāpamapi 'aśnoti' [ nai ] vyāpnoti yat 'antitaḥ' antikāt samīpāt, yat svaśarīrādeva vāṅmanaśceṣṭānimittamutpadyate pāpam, tadapyapratiṣiddhapramādajameva tvadanugrahādapadhvasyate, tata stannainaṃ vyāpnoti | na ca kevalaṃ yadantike utpadyate, tadevainaṃ na vyāpnoti, kiṃ tarhi ? yadapi 'dūrāt' putrabhrātṛjāyādidvāreṇainamāskandati, tadapi 'na' enam abhivyāptuṃ śaknoti tvotaṃ santam | evaṃ mahānubhāvastvam, tatastvāṃ stumaḥ ityabhiprāyaḥ |
13|
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit