Yāska's Nirukta 246.1.5
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 246.1.5
- Language
- Sanskrit
246.1.5
yadātmavidaḥ pratipadyante, tathā purāṇasūkte'pi parameṣṭhina ārṣam-mantro darśayati,“svadhayā tadekaṃ tasmādghānyaṃ na paraḥ kiñcanāsa (ṛ0 sa0 8, 7, 17, 2)”-iti | evaṃ sarvatra sambhavo yāvadviṣayo mantrāṇāṃ yojyaḥ-ityupapradarśanāyobhayathā mantro varṇitaḥ || “ityātmagatimācaṣṭe” amunā prakāreṇa varṇyamāna eṣa mantra ātmagatimācaṣṭe prakhyāpayati | 10 | 26 | ' “viśva̍karman ha̱viṣā̍ vāvṛdhā̱naḥ0 (ṛ0 saṃ0 8, 3, 16, 6 | ya0 vā0 saṃ0 17, 22)”–iti | prayogāvasthāṃ phalāvasthāṃ ca viśvakarmaṇaḥ pratītyocyate-he “viśvakarman” prayogāvasthita ! vyamucyase | anena “haviṣā” sarvamedhadarśanasampadādiyuktena tvaṃ varddhamānaḥ viśvakarmatvamāpadyamānaḥ tatphalavipariṇāmakāle “svayaṃ yajasva” svayaṃ saṅgacchasva vyāpnuhi | “pṛthivīm uta dyām” “pṛthivīṃ ca divaṃ ca” sarvavyāpī bhava | api ca tatraitasmin darśanakṛte mahimni “muhyantvanye abhito janāsaḥ” mohamupagacchantu abhitaḥ sarvataḥ te “janāḥ” ye tvadupāsanāparāṅmukhāḥ santaḥ tava “sapatnauḥ” samānaṃ patitvamicchanti | atha punaḥ “iha” tvaddarśanopāsanākarmaṇi varttamānānām “asmākam” “maghavā” sarvadhaneśasrc:, “sūriḥ” medhāvī, sarvatrāpratihataprajñānaḥ, “prajñātā” viśeṣato 'smākam “astu”—ityetadāśāsmahe || tvaṣṭā, viśvakarmā, -ityadhibhūtapradhānāḥ purāṇavidaḥ, tathāpi kalākauśalādisarvejñānahetuko nāmapratilambha ityavipratiṣiddham | evaṃ sarvāsu devatāsu | 10 | 27 |
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit