Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 282.3

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 282.3

Language
Sanskrit

282.3

"ayamapītaraḥ" yo "gauro varṇaḥ" so'pi "etasmādeva" rocateḥ, sa hi dīptirūpatvāt kṛṣṇādīnapekṣya "praśasyo bhavati" |
11 |
39 |
"tasyāḥ eṣā bhavati"-||
gaurīrmimīte salilāni takṣatī kurvatyekapadī madhyamena, dvipadī madhyamena cādityena ca, catuṣpadī digbhiḥ, aṣṭāpadī digbhiścāvāntaradigbhiśca, navapadī digbhiścāvāntaradigbhiścādityena ca, sahasrākṣarā bahūdakā parame vyomane |
1 |
40 ||
"gaurīrmimāya0 (ṛ0 sa0 2, 3, 22, 1 | atha0 saṃ0 9, 26, 21)"iti | asyavāmīye dīrghatamama ārṣam || "gaurī" sarvamidaṃ nirmimīte | katham ? "salilāni takṣatī" "kurvatī" udakapūrvakatvāt sarvarnirmāṇasya | kathamudakāni kurvatī ? "ekapadī" "babhūvurṣa" ekapadī bhavati, "madhyamena" sahaikatvamāpannā,"dvipadī" "madhyamena cādityena ca" | "catuṣpadī" "digbhiḥ", anapekṣyendrādityo | "aṣṭāpadī" "digbhiścāvāntaradigbhiśca" | "navapadī" "digbhiścāvāntaradigbhiśca" saha "ādityena ca" | "sahasrākṣarā" "bahūdakā" | "parame" "vyoman" "vyavane" vibhaktānāṃ bhūtānāṃ yatparamamavyakktamekam ; sarvabhāvānām vibhakta eka ātmā, yastadātmanaiva bhūtānā salilanirmāṇadvāreṇa sarvamidaṃ nirmimīte |
11 |
40 |
1 ||
"tasyāḥ eṣā aparā bhavati"-sā punaḥ kimartham ? iti-gaurīti guṇābhidhānam, prasiddhābhidheya chandasi devatāyām, yataḥ parayā samardhayati-||

Linked texts (1)