Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 33.2

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 33.2

Language
Sanskrit

33.2

manuṣyanāmānyuttarāṇi pañcaviṃśatiḥ |
7 |
āha,-"manuṣyāḥ kasmāt” ! ucyate-“matvā” jñātvā, tata ete “karmāṇi” “sīvyanti” saṃtanvantītyarthaḥ || athavā “manasyamānena” prajāpatinā “sṛṣṭāḥ” || “manasyatiḥ punaḥ” ayaṃ dhātuḥ “manasvībhāve” manasvībhāvo nāma prakṛṣṭatā || prakṛṣṭatā prajāpatinaite sṛṣṭāḥ || athavā “manorapatyaṃ” manuṣyāḥ “manuṣo vā” apatyaṃ manuṣyāḥ |
7 |
“tatra pañcajanā ityetasya nigamā bhavanti” mandigdhāḥ, tatreyamṛgudāharaṇam | tedyathā, -
'bāhunāmānyuttarāṇi dvādaśa' | bāhvornāmāni bāhunāmāni uttarāṇi prakṛtebhyo manuṣyanāmabhyaḥ | manuṣyāṇāmeva hi bhavantīti manuṣyanāmabhya uttarāṇi bāhunāmāni || kiyanti punastāni ? dvādaśa dve ca daśa ca dvādaśa 12 || katamāni punastāni ? "āyatī, cyavānā, abhīśū"-ityevamādīni | ābhiśrībhavataḥ karmmabhiretāyiti āyūto | vyāmathitārau karmaṇā cyavānā | abhīśū abhyaśnuvāte karmāṇi | ityevamādi yojyam |
8 |

Linked texts (1)