Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 50.2.10

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 50.2.10

Language
Sanskrit

50.2.10

(1 ) padajātyanavagatam, —“tva” iti yathā, nāma, nipāto vā ? (2) abhidheyānavagatam,—“śitāma” iti yathā | (3) svarānavagatam,—“vane̱ na vā̱yo”'iti yathā | (4) saṃskārānavagatam,—“īrmāṃntāsaḥ” iti yathā | (5) guṇānavagatam,—“karūlatī” iti yathā | (6) vibhāgānavagatam,—“mehanā” iti yathā | (7) kramānavagatam,—“uparamadhvaṃ me vacase” iti yathā | (8) vikṣepānavagam,—“dyāvāṃ naḥ pṛthivī” iti yathā | (9) adhyāhārānavagatam,—“dānamanaso no manuṣyān” iti yathā | (10) vyavadhānānavagatam,—“vāyuśca niyuttvān”iti yathā | ekamāpa padaṃ padadvitayaṃ kriyate — “puruṣādaḥ, puruṣānadanāya” iti yathā | padadvitayamapi caikaṃ padaṃ kriyate,—“garbhanidhānīṃ sanituḥ” iti yathā | ākhyātamapi ca nāma kriyate,—“sarvāṇīndrasya dhanāni vibhakṣyamāṇāḥ” iti yathā || evameṣu nigameṣu śabdārthasaṅkaro'nekaprakāra upekṣyaḥ, dṛṣṭānuvidhānāt chandāṃsi yathāsambhavamanuvidheyaḥ |

Linked texts (1)