Yāska's Nirukta 65.2.4
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 65.2.4
- Language
- Sanskrit
65.2.4
brahma̍jūtasta̱nvā̍ vāvṛdhā̱no bhūri̍dātra̱ āpṛ̍ṇa̱droda̍sī u̱bhe || (ṛ0 saṃ0 3, 2, 15, 1)” iti | viśvāmitrasyeyamārṣam | triṣṭup | udbhidgalabhidorniṣkevalye nividdhānīyasya sūktasya prathamaiveyam || 'indraḥ' 'pūrbhit' asurapurāṃ meghānāṃ vā bhettā, adbhiḥ pūrṇā apo vā pālayantīti meghāḥ, puraḥ, “pṛ̱ pālanapūraṇayoḥ ( kyā0 pa0 )”—ityetasya | 'atirat' abhinat | 'dāsaṃ' dāsayitavyaṃ megham || kaiḥ sahāyaiḥ saha ?, ‘arkaiḥ' vṛṣaiḥ [vā,] devairmādhyamikairvā || kilakṣaṇaḥ punarasāvindraḥ, ya atirat ? “vi̱dadva̍suḥ” prāptadhanaḥ | kiṃ kurvan atirat dāsam ? “vi̱daya̍mānaḥ” vividhaṃ hiṃsan “śatrūn” ye meghavadhapratibandhinaḥ || āha-–kiṃ vidadvasutvenaivaikena guṇena yukto ya indraḥ, sa etadakarot ? netyucyate'brahmajūtaḥ' ca brahmaṇā stutilakṣaṇena jūtaḥ prāptaḥ, prīto vā, brāhmaṇatanvā śarīreṇa 'vāvṛdhānaḥ' varddhamānaḥ 'āpṛṇat' āpūrayati | 'rodasī' dyāvāpṛthivyau ubhe api 'bhūridātraḥ' bahudānaśca indro dāsamatirat | evamatra vidadvasurddyamāno viśatrūniti śatrusannidhau dayateḥ kimanyat sāmarthyamupapadyetānyatra vadhāt ? || “i̱me su̱tā indra̍ vaḥ prā̱tarli̍ṃtvanā sa̱jorṣa̍sā pibatama̱śvinā̍tān | a̱yaṃ hi vā̍ mūtaye vanda̍nāya̱ māṃ va̍yaso do̱ṣā daya̍māno abūbudhat”–iti | “dyamāna iti” | atra dayatirgatyarthaḥ | dayamānaḥ uḍḍīyamānaḥ kāko'ntarikṣeṇādhastāt māṃ sutaṃ “doṣā” doṣāyāmabodhayat | mṛgyo'tra śeṣaḥ | 4 | 17 |
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit