Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 7.2

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 7.2

Language
Sanskrit

7.2

“nipātaḥ” ayam “ityeke” manyante |
8 |
" paryyāyā iva tvadāśvinam ( ṛ0 prāti0 12, 10 ) "-iti | āha,-kimuktaṃ bhavati ?, ucyate--"āśvinaṃ ca paryyāyāśceti"---evaṃ samuccayārthe bhavati 1 |
9 |
īmityasyodāharaṇam– “emenaṃ sṛjatā sute mandramindrāya mandine | cakriṃ viśvāni cakraye ||” (ṛ0 saṃ0 1, 1, 17, 3 |) aindryeṣā gāyatrī | madhucchandasa ārṣam | paṣṭhasyābhiplavastobhavṛddhau prātaḥsavane brāhmaṇācchaṃsinaḥ śastre mahāvrate ca vyacāśītiṣu viniyuktā | 'ā sṛjatainam' ābhimukhyena sṛjata 'īm'– iti padapūraṇa eva | danokthapātreṇa camasaiśca somaṃ he adhvaryyavaḥ ! kimāsṛjata ? yo'yamindrasya 'sute' abhiṣute some svāṃśaḥ | ukthapātracamasasthaḥ | 'enamāsṛjata' 'mandiṃ' mandayitāram | 'mandine' indrāya harṣayate | 'cakriṃ' cakranavantaṃ kramaṇavantaṃ vā | api vā havirddhānaśakaṭacakrābhyāṃ cakravantam | api ca cakraditi karmanāma | ativiśiṣṭapravīryyajanakaiḥ saṃskārakarmabhistadvantam || 'viśvāni' sarvāṇi bhūtāni vā | 'cakraye' kṛtavate indrāya || somo'tra pratyakṣaḥ, dātāraśca||parokṣā tvindrasya stutiḥ || “athāpi pratyakṣakṛtāḥ stotāro bhavanti, parokṣakṛtāni stotavyāni”--iti hi vakṣyati |
10 |

Linked texts (1)