Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 83.6

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 83.6

Language
Sanskrit

83.6

yathā tāvaddevo'rkaśabdena ucyate, tathaiṣa nigamaḥ,“gāya̍nti tvā gāya̱triṇo̱'rcantya̱rkama̱rkiṇa̍:| bra̱hmāṇa̍stvā śatakratu̱ udva̍śamiva yemire || (ṛ0 saṃ0 1, 1, 19, 1)”—iti || madhucchandasa ārṣam| anuṣṭup| aindrī| he bhagavannindra! “gāyanti tvā gāyatriṇaḥ” stuvanti tvāṃ sāmagāḥ, sāmabhiḥ | “arcantyarkamarkiṇaḥ” pūjayanti tvām ṛgbhiḥ hotāro mantriṇaḥ | evamanena prakāreṇa sarve ete “brāhmaṇāḥ” yājñe karmaṇi he “śatakrato !” “udvaṃśamiva yemire” “udyemire” “vaṃśamiva” tvāṃ stutibhiḥ havirbhiñca, yajñeṣu tavaiva mahimānaṃ varddhayantītyarthaḥ || ‘vaṃśo vanaśayo bhavati” vane śayita ivāste, “vananācchrayat iti vā” sambhajanād vā vahnibhiḥ || evamatra devaḥ “arka”— śabdenocyate || mantrasyārkaśabdavācyatve “arcantyarkamarkiṇaḥ”—ityeṣa eva nigamaḥ, arkiṇo hi mantriṇa evābhipretāḥ || vṛkṣastu prasiddha eva, tena nigamastadabhidhāyako naivāsti |

Linked texts (1)