Yāska's Nirukta 5.5
Nirukta 5.5
- Language
- Sanskrit
5.5
``gāyanti tvā gāyatrinorcanty arkam arkinah/
brahmānas tvā śatakrata udvaṃśam iva yemire/''.
gāyanti tvā gāyatrinaḥ prārcanti te'arkam arkino brāhmaṇās tvā śatakrata udyemire vaṃśam iva/
vaṃśo vana śayo bhavati vananāt śrūyata iti vā/
pavī ratha nemir bhavati yad vipunāti bhūmim/
``uta pavyā rathānām adrim bhindanty ojasā/''.``.tam marutaḥ kṣurapavinā vyayur''.ity api nigamau bhavatah/
vakṣo vyākhyātam/
dhanvā antarikṣam dhanvanty asmād āpah/
``tiro dhanvātirocata''.ity api nigamo bhavati/
sinam annam sināti bhūtāni/
``yena smā sinam bharathaḥ sakhibhyah''.ity api nigamo bhavati/
itthā amuthā ity etena vyākhyātam/
sacā saha ity arthah/
``vasubhiḥ sacā bhuvā/''.vasubhiḥ saha bhuvau/
cid iti nipātas anudāttaḥ purastād eva vyākhyātas atha api paśu nāma iha bhavaty udāttah/
``cid asi manāsi''.citās tvayi bhogāś cetayasa iti vā/
ā ity ā kāra upasargaḥ purastād eva vyākhyātas atha apy adhyarthe dṛśyate/
``abhra ām apah/''.abhre ā apah/
apas abhre'adhi iti/
dyumnam dyotater yaśas vā annam vā/
``asme dyumnam adhi ratnaṃś ca dhehi/''.
asmāsu dyumnaṃś ca ratnaṃś ca dhehi/
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (4)
- Vedic Index of Names and Subjects — Arthur A. Macdonell & A. Berriedale Keith, English
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- A History of Sanskrit Literature — A. Berriedale Keith, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit