Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 88.2

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 88.2

Language
Sanskrit

88.2

"svañcāḥ (36)" - ityanavagatam | "su-añcanaḥ"- ityavagamaḥ || "saṃ bhānunāṃ yatate sūryyasyājuhvāno ghṛtapṛṣṭhaḥ svañcā̍ḥ | tasmā̱ armṛdhrā uṣaso vyucchān ya indrāya sunavā̱metyāha̍ || (ṛ0 saṃ 4, 2, 8, 1 )"- iti || agnerārṣam | aindrī | triṣṭup || yasya yajamānasya nityayāyajūkatvāt teṣuteṣu karmasu jvalitaḥ agniḥ "ājuhvānaḥ" āhūyamānaḥ, abhihūyamāno vā, "ghṛtapṛṣṭhaḥ" ghṛtāktapṛṣṭhaḥ "svañcāḥ" śobhanagamanaḥ, svena prakāśena 'bhānunā' bhāsvatā sūryeṇa 'saṃyatate' saṅgacchate, saṃsparddhate vā, sūryeṇa atidīptatvāt | tasya yajamānasya kim ? iti, ucyate-'tasmai' eva 'amṛdhrāḥ' amṛtāḥ, amlānāḥ, 'uṣasaḥ' 'vyucchān' vibhāntītyarthaḥ | yasyaivamabhihūyamāno'gniḥ nityakālameva sūryeṇa saṃyatate, tasyaiva puṇyakṛtaḥ suprabhātā rātrayo bhavanti-netarasyāyajvana ityabhiprāyaḥ | api ca ya evam 'āha' bravīti ayajvāpi śraddhādvitīyo daridraḥ kaścin 'indrāya' indrārthaṃ 'sunavāma' abhiṣuṇumaḥ somam 'iti' tasyāpi kalyāṇābhidhyāyinaḥ suprabhātā evoṣasaḥ, kimuta yaḥ sunotītyabhiprāyaḥ || evamasmin "sūryeṇa saṃyataṃ"-ityanena sambandhāt “svañcāḥsuañcanaḥ=svañcanaḥ” añcateḥ (bhū0 pa0) gatyarthasya rūpadarśanādityupapadyate|
5|
7|

Linked texts (1)