Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 3.p15

Niruktavivaraṇa 3.p15

Language
Sanskrit

3.p15

vasiṣṭhasya | aśvināvucyete | yuvayoryuvayoḥ śriyaṃ pari servaitaḥ yoṣā strī upa āsthyā avṛṇīta vṛṇīte yuvayordīptyā dīptimatī bhavatītyarthaḥ | sūrye duhitā sūryeṇa divi janyamānatvāt sūryasya duhitā | kadā vṛṇīta ? paritasmayāyāṃ rātrau ūrdhvamardharātrādaśvinoḥ kāla iti vakṣyati tasmin kāle rātreḥ paścime bhāga ityarthaḥ | kiñca yad yasmād devayantaṃ devān yaṣṭuṃmicchantam, icchayātra tatpūrvakatvādanguṣṭhānaṃ lakṣyate devānāṃ yaṣṭāramityarthaḥ | avatho rakṣatho yuvām | śacībhiḥ karmabhiḥ svaiḥ prajñābhirvā | yasmāditi śrutestasmādityadhyāhāraḥ, tasmāt parigmaṃsaṃ pariṃlayaya pratītyasya sthāne ghraṃsamapyaṃhaḥ, ahanītyarthaḥ | omenā avanāyāvanena vā nimittabhūtena tarpaṇārthamityarthaḥ | vāṃ yuvāṃ vaiyodhdhanāmedasa, annaṃ havirlakṣaṇaṃ gād agāddaṃ gacchati yuvābhyāṃ dīyata ityarthaḥ | udite aśvinoryāga ucyate | ahaḥ pratyahamagāditi | tasmād yajamānaṃ rakṣarthaḥ | tasmātne prātarevejyethai ityarthaḥ | iti (maheśvarakṛte) niruktavivaraṇe ekādaśasyā- (ṣaṣṭhaisyā-) dhyāyasya prathamaḥ pādaḥ |