Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 1.7

Nirukta 1.7

Language
Sanskrit

1.7

``.nūnam sā te prati varam jaritre duhīyad indra dakṣiṇā maghonī.''.(ṛV.2,11,21)
``.śikṣā stotṛbhyo māti dhagbhago no bṛhad vadema vidathe suvīrāḥ.''.(ṛV.2,11,21)
sā te prati dugdhām varam janitre
varo varayitavyo bhavati
jaritā garitā
dakṣiṇā maghonī maghavatī
magham iti dhana nāmadheyam maṃhater dāna karmaṇaḥ
dakṣiṇā dakṣateḥ samardhayati karmaṇaḥ vyṛddham samardhayati iti
api vā pradakṣiṇa āgamanāt
diśam abhipretya dig hasta prakṛtir dākṣino hastaḥ
dakṣater utsāha karmaṇo dāśater vā syāt
hasto hanter prāśur hanane
dehi stotṛbhyaḥ kāmān
mā asmān atidaṃhīḥ
mā asmān atihāya dāḥ
bhago no astu
bṛhad vadema sve vedane
bhago bhajater
bṛhad ity mahato nāmadheyam parivṛḷham.(parivṛḍham.Bh).bhavati
vīravantaḥ kalyāṇa vīrā vā
vīro vīrayaty amitrān veter vā syād gati karmaṇo vīrayater vā
sīm iti parigraha arthīyo vā pada pūraṇo vā
``.pra sīm ādityo asṛjat.''.(ṛV.2,28,4)
prāsṛjad iti vā prāsṛjat sarvata iti vā
``.vi sīm ataḥ suruco vena āvaḥ.''.(AV.4,1,1;.5,6,1;.ṣV.1,321;.Vṣ.13,3).iti ca
vyavṛṇot sarvata ādityaḥ
suruca āditya raśmayaḥ surocanāt
api vā sīmā ity etad anarthakam upabandham ādadīta pañcamī karmāṇam
sīmnaḥ sīmataḥ sīmāto maryādātaḥ
sīmā maryādā viṣīvyati deśāv iti
tva iti vinigraha arthīyam sarvanāma anudāttam,.ardhanāma ity eke

Commentaries (4)

Linked texts (4)