Yāska's Nirukta 1.8
Nirukta 1.8
- Language
- Sanskrit
1.8
``.ṛcām tvaḥ poṣam āste pupuṣvān gāyatram tvo gāyati śakvarīṣu.''.(ṛV.X,71,11)
``.brahmā tvo vadati jāta vidyām yajñasya mātrām vi mimīta u tvaḥ.''.(ṛV.X,71,11)
ity ṛtvik karmaṇām viniyogam ācaṣṭe
ṛcām ekaḥ poṣam āste pupuṣvān hotā ṛg arcanī
gāyatram eko gāyati śakvarīṣu udgātā
gāyatram gāyateḥ stuti karmaṇaḥ
śakvarya ṛcaḥ śaknoteḥ
``.tad yad ābhir vṛtram aśakad hantum tac śakvarīṇām śakvarītvam.''.(KB.23,2;.AB.5,7,3).iti vijñāyate
brahmā eko jāte jāte vidyām vadati
brahmā sarvavidyaḥ sarvam veditum arhati
brahmā parivṛḷhaḥ.(parivṛḍhaḥ.Bh).śrutato brahma parivṛḷham.(parivṛḍham.Bh).sarvataḥ
yajñasya mātrām vimimīta ekaḥ
adhvaryur adhvaryur adhvarayur adhvaram yunakty adhvarasya netā adhvaram kāmayata iti vā
api vā adhīyāne yur upabandhas
adhvara iti yajña nāma dhvaratir hiṃsā karmā tat pratiṣedhaḥ
nipāta ity eke tat katham anudātta prakṛti nāma syād dṛṣṭa vyayam tu bhavati
``.uta tvam sakhye sthira pītam āhuḥ.''.(ṛV.X,71,5).iti dvitīyāyām
``.uto tv asmai tanvam vi sasre.''.(ṛV.X,71,4).iti caturthyām
atha api prathamā bahuvacane
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (5)
- Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions — John Muir, English
- Altindische Grammatik — Jacob Wackernagel & Albert Debrunner, German
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Ancient Indian Education (Brahmanical and Buddhist) — Radhakumud Mookerji, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit