Yāska's Nirukta 12.13
Nirukta 12.13
- Language
- Sanskrit
12.13
viśvā rūpāni prati muñcate kaviḥ prāsāvīd bhadram dvipade catuspade/
vi nākam akhyat savitā varenyo'nu prayānam usaso vi rājati/''.
tasya eṣā bhavati.
sarvāṇi prajñānāni pratimuñcate medhāvī/
kaviḥ krānta darśano bhavati,.kavater vā/
prasuvati bhadram dvipādbhyaś ca catuspādbhyaś ca/
vyacikhyapan nākam savitā varanīyah/
prayānam anu usaso virājati/
``adhorāmaḥ sāvitra''.iti paśu samāmnāye vijñāyate/
kasmāt sāmānyād iti/
adhastāt tad velāyām tamo bhavaty etasmāt sāmānyāt/
adhastād rāmas adhastāt kṛsnaḥ kasmāt sāmānyād iti/
``agnim citvā na rāmām upeyāt/''.``.rāmā ramanāya uepyate na dharmāya/''.
kṛsna jātīyā etasmāt sāmānyāt/
``kṛkavākuḥ sāvitra''.iti paśu samāmnāye vijñāyate/
kasmāt sāmānyād iti/
kāla anuvādam parītya/
kṛkavākoḥ pūrvam śabda anukaraṇam,.vacer uttaram/
bhago vyākhyātah/
tasya kālaḥ prāk utsarpanāt/
tasya eṣā bhavati/
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (5)
- History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) — P. V. Kane, English
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Ṛjvarthā — Durga or Durgācārya, Sanskrit
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit
- Vedic Mythology — Arthur Anthony Macdonell, English