Yāska's Nirukta 14.7
Nirukta 14.7
- Language
- Sanskrit
14.7
asta uttaram saṃdhi śatam/
astā kapālam śiras1.sampadyate/
sodaśa vapāpalāni/
nava snāyu śatāni/
sapta śatam puruṣasya marmanām/
ardha catasras romāni koti as,.hṛdayam hy asta kapālāni,.dvādaśa kapālāni jihvā,.vṛsanauhy asta suparṇau/
tathā upastha guda pāyu/
etat mūtra purīsam kasmāt/
āhāra pāna siktatvāt/
anupacita karmāṇāv anyonyam jāyete iti/
tam vidyā karmanī samanvārebhete pūrva prajñā ca/
mahaty ajñāna tamasi magno jarā marana kṣudḥ pipāsā śoka krodha lobha moha mada bhaya matsara harṣa visāda īrṣyā asūyā ātmakair dvandvair abhibhūyamānaḥ sas asmād ārjavam javī bhāvānām tat nirmucyate/
sas asmāt pāpān mahā bhūmikāvat śarīrāt nimesa mātraiḥ prakramya prakṛtir adhiparītya taijasam śarīram kṛtvā karmaṇas anurūpam phalam anubhūya tasya saṅkṣaya3.punar imam lokam pratipadyate/
Commentaries (4)
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit