Yāska's Nirukta 3.10
Nirukta 3.10
- Language
- Sanskrit
3.10
``abhi idam ekam eko asmi nissād abhī dvā kim u trayaḥ karaṇti/
khale na parṣān prati hanmi bhūri kim mā nindanti śatravo anindrāh/''.[278]
abhibhavāmi idam ekam eko asmi,.nihsahamānaḥ sapatnān abhibhavāmi,.dvau kim mā trayaḥ kurvanti/[278]
eka itā saṅkhyā dvau drutatarā saṅkhyā trayas tīrṇatamā saṅkhyā catvāraś calitatamā saṅkhyā astāv aśnoter nava na vananīyā na avāptā vā daśa dastā dṛṣṭa arthā vā/[278]
viṃśatir dvir daśataḥ śatam daśadaśataḥ sahasram sahasvad ayutam niyutam prayutam tat tad abhyastam/[278]
ambudas megho bhavaty aranam ambu taddo ambudo ambumat bhāti iti vā ambumad bhavati iti vā,.sa yathā mahān bahur bhavati varṣaṃs tad iva arbudam/[279]
``khale na parṣān prati hanmi bhūri/''.[279]
khala iva parṣān pratihanmi bhūri,.khala iti saṃgrāma nāma khalater vā skhalater vā/[279]
ayam api itaraḥ khala etasmād eva,.samāskanno bhavati/[279]
``kim mā nindanti śatravo anindrāh/''.ya indram na vividur,.indras hy aham asmy anindrā itara iti vā/[279]
vyāpti karmāṇa uttare dhātu1p daśa/[279]
tatra dve nāmanī ākṣāna āśnuvāna āpāna āpnuvānah/[279]
vadha karmāṇa uttare dhātu1p trayastriṃśat/[279]
tatra viyāta ity etad viyātayata iti vā viyātaya iti vā/[279]
``ākhandala prahūyase''.ākhandayitṛ8/
khandam khandayateh/[279]
taḷit ity antika vadhayoḥ saṃsṛṣṭa karma tāḍayati iti satah/[279]
Commentaries (4)
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (5)
- Vedic Index of Names and Subjects — Arthur A. Macdonell & A. Berriedale Keith, English
- Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions — John Muir, English
- Altindische Grammatik — Jacob Wackernagel & Albert Debrunner, German
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit