Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 3.9

Nirukta 3.9

Language
Sanskrit

3.9

``daśa avanibhyo daśa kakṣya5bhy0.daśa yoktra bhyo daśa yojana5bhyah/
daśa abhīśubhyo arcata ajara5bhyo daśa dhuro daśa yuktā vahadbhyah/''.[272]
avanayo anulayo bhavanty avanti karmāṇi/[273]
kakṣyāḥ prakāśayanti karmāṇi/[273]
yoktrāni yojanāni iti vyākhyātam/[273]
abhīśu1p abhyaśnuvate karmāṇi/[273]
``daśa dhuro daśa yuktā vahadbhyah/''.[273]
dhūr dhūrvater vadha karmaṇah,.iyam api itarā dhūr etasmād eva,.vihanti vaham[shoulder],.dhārayater vā/[273]
kānti karmāṇa uttare dhātu1p astādaśa/[273]
anna nāmāny uttarāny astāviṃśatih/[273]
annam kasmād,.ānatam bhūta5bhyas,.atter vā/[273]
atti karmāṇa uttare dhātu1p daśa/[273]
bala nāmāny uttarāny astāviṃśatih/[273]
balam kasmād,.balam bharam bhavati,.bibharteh/[273]
dhana nāmāny uttarāny astāviṃśatir eva/[273]
dhanam kasmāt,.hinoti iti satah/[273]
go nāmāny uttarāni nava/[273]
krudhyati karmāṇa uttare dhātu1p daśa/[273]
krodha nāmāny uttarāny ekādaśa/[273]
gati karmāṇa uttare dhātu1p dvāviṃśaśatam/[273]
kṣipra nāmāny uttarāni sadviṃśatih/[273]
kṣipram kasmāt,.saṅkṣipto vikarṣah/[273]
antika nāmāny uttarāny ekādaśa/[273]
antikam kasmād,.ānītam bhavati/[273]
saṃgrāma nāmāny uttarāni satcatvāriṃśat/[273]
saṃgrāmaḥ kasmāt,.saṃgamanād vā saṃgaranād vā saṃgatau grāmāv iti vā/[273]
tatra khala ity etasya nigamā bhavanti/[273]

Commentaries (4)

Linked texts (1)